آشنایی با قرآن 8 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٣
عین اینکه معلوم اوست علم او هم هست . میفرماید : " « الا یعلم من خلق »" آیا آن کس که آفریده است عالم نیست ؟ این جمله را چند جور میشود معنی کرد که همه به یکدیگر نزدیک است . یکی اینکه " « من خلق »" فاعل " « یعلم »" باشد : " « الایعلم من خلق غ" آیا آن ذاتی که آفریننده است نمیداند؟ آنوقت مفعول محذوف است ، یعنی آیا نمیداند ، آگاه نیست از وضع مخلوق خودش ؟ یعنی واضح است که آگاه است . دیگر اینکه " « من خلق »" مفعول " « یعلم " باشد و ضمیر " « یعلم »" به خدا برگردد : " الایعلم الله من خلق " آیا خدا نمیداند کسانی را که آفریده است ؟ یعنی آیا خدا به این کسان آگاه نیست ؟ که لازمه آگاهی به این کسان آگاهی به افعال آنهاست . اگرچه بعضی از مفسرین حتی المیزان اینطور معنی کردهاند اما آن معنی اول بهتر است . تفسیر فخر رازی هم دیدم معنی اول را ترجیح میدهد . کلمه " الا " کلمهای است که در زبان عرب به دو معنی به کار برده میشود : یکی اینکه مجموعا " الا " یک کلمه است که به معنی تنبیه است ، یعنی آگاه باش . " الا " یعنی هان ! ( دیگر بیش از این نیست ) . " « الا یعلم من خلق »" هان ! ذات حق که خالق است میداند و به مخلوقات آگاه است . دیگر اینکه این کلمه گاهی مرکب از دو کلمه به کار برده میشود : همزه که به معنای حرف استفهام است و " لا " که حرف نفی است . آنوقت " الا " میشود آیا نه ؟ به آن معنی اول میشود : هان ، به معنی دوم میشود : آیا نه ؟ از همه اینها یک نتیجه درمیآید و آن نتیجه این است که خالق ، عالم و آگاه به مخلوقات است ، به دلیل اینکه خالق است آگاه است .