حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٨٢
تداوم آن است ، زوال ايمان از طريق انكار زبانى و يا ايجاد اسباب كفر ، امكان پذير است . [١] بر اين اساس ، هر چند مرحوم مجلسى در بحار الأنوار و در بخش نخست مطالب خود در مرآة العقول ، ايمانِ مستند به علم قطعى را غير قابل زوال مى داند ؛ ليكن با عنايت به آنچه در مرآة العقول ، در تفسير ايمان آورده ، بايد گفت نظر نهايى ايشان با نظر بيشتر متكلّمان ، تفاوتى ندارد .
نظريه چهارم ، درجات والاى ايمان ، غير قابل زوال است
ظاهرا نظريه صحيح در مسئله مورد بحث ، همين نظريه است كه به روشنى مى توان آن را از روايات اهل بيت عليهم السلام استنباط كرد ، چنان كه در روايتى به سند معتبر از امام باقر و يا امام صادق عليهماالسلام آمده : إنّ اللّه خلق خلقا للإيمان لازوال له ، وخلق خلقا للكفر لا زوال له و خلق خلقا بين ذلك و استودع بعضهم الإيمان ، فإن يشأ أن يتمّه لهم أتمّه ، و إن يشأ أن يسلبهم إيّاه سلبهم . [٢] خداوند ، آفريدگانى را براى ايمان ، به گونه اى آفريده كه [ايمانشان] از ميان رفتنى نيست و براى كفر نيز آفريدگانى را چنان پديد آورده كه آن [كفر] هم زوال پذير نيست و در اين ميان ، آفريدگانى را پديد آورده و در برخى از آنها ، ايمان را به وديعه گذاشته است . اگر بخواهد آن را برايشان كامل كند ، كامل مى كند و اگر بخواهد از آنها سلب كند ، سلب مى كند . و در روايت ديگرى از امام صادق عليه السلام نقل شده است .
[١] . بحار الأنوار : ج ٦٩ ص ٢١٨ .[٢] مرآة العقول : ج ١١ ص ٢٤٢ .[٣] . مرآة العقول : ج ١١ ص ٢٤٢ .[٤] . ر . ك : الكافي : ج ٢ ص ٤١٧ ح ١ .[٥] ر . ك : الكافي : ج ٢ ص ٤١٩ ح ٥ .