الهى و نشانه وجود شعور و تدبير در نظام هستى مى داند : «الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْاءِنسَـنَ مَا لَمْ يَعْلَمْ . [١] خدايى كه به وسيله قلم ياد داد . به انسان، آنچه را نمى دانست ، ياد داد» .

٩ . اختلاف زبان ها و شكل ها

اختلاف زبان ها ، شكل ها و رنگ هاى مردم ، يكى ديگر از دلايل خداشناسى است ؛ زيرا اگر كارخانه آفرينش شعور نداشت ، مانند همه ماشين هاى ديگر ، توليدات آن يك نواخت بود . از سوى ديگر ، زندگى اجتماعى بشر ، بدون شناخت يكديگر ميسّر نيست . فرض كنيد در يك جامعه ، همه انسان ها داراى يك شكل و قيافه ، يك رنگ و با يك نوع گويش هستند و هيچ كس از ديگرى قابل شناسايى نيست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بيگانه ، نه مجرم از بى گناه ، نه بدهكار از طلبكار ، نه فرمانده از فرمانَبر ، نه رئيس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن . چگونه مى توان در چنين جامعه اى زندگى كرد ؟ ! از اين رو ، قرآن تأكيد مى فرمايد : «وَ مِنْ ءَايَـتِهِ خَلْقُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَاخْتِلَـفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوَ نِكُمْ [٢] إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَايَـتٍ لِّلْعَــلِمِينَ [٣] . و از نشانه هاى اوست آفرينش آسمان ها و زمين و اختلاف زبان ها و رنگ هايتان. در اين ، نشانه هايى براى دانايان است» .

[١] . قلم : آيه ٤ ـ ٥ .[٢] . الوان ، هم به معناى اختلاف صورت ها و هم به معناى اختلاف رنگ ها تفسير شده است . هر دو تفسير ، صحيح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحيد است (ر . ك : مفردات ألفاظ القرآن : ذيل : «اللون» ، التفسير الكبير : ج ٢٥ ص ٩٢ ، تفسير الجواهر : ج ١٥ ص ٤٩٩ ، تفسير نمونه : ج١٦ ص٣٩٤) .[٣] . روم : آيه ٢٢ .