١١٧٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : [معناى] توحيد آن است كه ظاهرش ، در باطن او و باطنش در ظاهر اوست . ظاهرش وصف كردنى و ناديدنى و باطنش ، موجود و پنهان ناشده است . در هر جا طلب مى شود و هيچ جايى ، حتّى يك لحظه از او خالى نيست . حاضر است ؛ امّا نه محدود ، و غايب است ، امّا نه مفقود .

١١٧٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند ، يكى است و تجزيه ناپذير ، و انسان ، يكى است و تجزيه پذير : كالبَد و عَرَض ، و بدن و روح .

توحيد در افعال

توحيد در افعال : يعنى هر فعلى كه در عالم ايجاد شود ، آن فعل در تحت سلطه و به خواست و تقدير خالق است ، و در آن جا هيچ فاعلى به موازات خالق يا مستقل از او وجود ندارد ، و اين معنا منطبق بر همه افعال الهى است ، و از جمله آن افعال الهى : خلق ، ربوبيت و تدبير است ، و به همين جهت در اين جا تحت عنوان توحيد در افعال مطرح شده است .

٢ / ٣

توحيد در آفرينش

قرآن

«بگو: پروردگار آسمان ها و زمين كيست؟ بگو: خدا! بگو: پس آيا جز او سرپرستانى گرفته ايد كه اختيار سود و زيان خود را ندارند؟ بگو: آيا نابينا و بينا يكسان اند؟ يا تاريكى ها و روشنايى برابرند؟ يا براى خدا شريكانى پنداشته اند كه مانند آفرينش او آفريده اند و در نتيجه، [ اين دو ]آفرينش بر آنان مشتبه شده است؟ بگو: خدا ، آفريننده هر چيزى است ؛ و اوست يگانه قهّار» .