صفت «رقيب» (نگاهبان / مراقب)» ، به معناى فاعل و از مادّه «رقب» است كه بر گماشته شدن براى نگهدارىِ چيزى دلالت دارد . پس رقيب ، به معناى «نگهبان» است . ابن اثير گفته است : يكى از نام هاى خداى متعال ، «رقيب» است ؛ يعنى نگهبانى كه چيزى از او پنهان نمى مانَد .

رقيب، در قرآن و حديث

در قرآن كريم ، نام «رقيب» ، سه بار به خداى متعال نسبت داده شده است و برخى از آيات و احاديث ، خداى والا را چنين وصف كرده اند كه او نگاهبان همه موجودات و از جمله ، انسان است ؛ مانند گفتار خداى سبحان : «و خدا بر هر چيزى نگاهبان است» . ولى از برخى احاديث بر مى آيد كه رقيب بودن خدا ، براى كسى جارى است كه از خداى سبحان ، خواستار نگهدارى باشد ؛ مانند : «اى كسى كه بر هر كه از او حفظ بخواهد، نگهبان است!» . بنا بر اين ، نگاهبانىِ خداوند متعال ، دوگونه است : يكى نگاهبانىِ عام كه شامل همه موجودات مى شود ، و ديگرى نگاهبانى خاص (كه عنايتى ويژه است و تنها مؤمنان و كسانى را فرا مى گيرد كه از خدا ، يارى و نگهدارى بخواهند) .

قرآن

«و خدا ، همواره بر هر چيزى مراقب است» .