حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٨٠
دين ، به قدرى كه توانش را داريد، برگيريد. حديثى هم از امام كاظم عليه السلام نقل شده است كه مى فرمايد : لا تَعَمُّقَ فِى الوُضوءِ . [١] در وضو، زياده روى صحيح نيست . علّامه مجلسى رحمه الله در شرح اين روايت مى گويد : يعنى ريختن آب فراوان و يا سخت گرفتن در رساندن آب بيشتر از حدّ كامل وضو گرفتن . [٢]
د . عاقبت تعمّق در دين
دسته چهارم ، احاديثى است كه عاقبت و ثمره تندروى و افراطگرى دينى را موجب خروج از دين مى دانند ؛ مانند آنچه از پيامبر خدا نقل شده كه فرمود : إنَّ أقواما يَتَعَمَّقونَ فِى الدّينِ يَمرُقونَ كَما يَمرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ . [٣] گروه هايى در دين تندروى مى كنند و از آن بيرون مى روند، آن گونه كه تير از هدف در مى گذرد. بنا بر اين، در فرهنگ احاديث اسلامى ، تعمّق در خداشناسى و امور دينى، نه تنها ممدوح نيست، بلكه ممنوع است و آنچه در كلام امام زين العابدين عليه السلام آمده كه در آخِرْ زمان، اقوامى متعمّق خواهند آمد ، حاكى از انحراف عقيدتى آنهاست كه خداوند متعال، براى فراگير نشدن انحراف آنان ، سوره توحيد و آيات نخست سوره
[١] ر . ك : وسائل الشيعة : ج ١ ص ٣٣٤ (باب «استحباب صفق الوجه بالماء قليلاً عند الوضوء ، وكراهة المبالغة فى الضرب ، والتعمّق فى الوضوء») .[٢] بحار الأنوار : ج ٨٠ ص ٢٥٨ .[٣] مسند ابن حنبل : ج ٤ ص ٣١٨ ح ١٢٦١٥ ، كنز العمّال : ج ١١ ص ٢٨٨ ح ٣١٥٤٣. نيز ، ر . ك : دانش نامه اميرالمؤمنين عليه السلام : نبرد سوم: جنگ نهروان / درآمد : پژوهشى درباره مارقين و ريشه هاى انحراف آنان / تندروى دينى در اصطلاح احاديث .