كامل ترين تفسير شناخت خدا با خدا ، شناخت او از طريق شهود قلبى است كه : «آفتاب آمد دليل آفتاب» . در شمارى از احاديث ، بدين گونه از تفسير اشاره شده ؛ از جمله آنچه در احاديث ، از صُحُف ادريس ، نقل شده است : بِالحَقِّ عُرِفَ الحَقُّ ، و بِالنّورِ أُهتُدِىَ إِلَى النّورِ وَ بِالشَّمسِ أُبصِرَتِ الشَّمسُ . [١] با حق ، حق شناخته مى شود و با نور ، به نور رَه بُرده مى شود و با خورشيد ، خورشيد، ديده مى شود. صدر الدين شيرازى قدس سره در شرح اُصول الكافى ، درباره شناخت خدا به خدا مى گويد : معرفت خدا با خدا ، دو گونه است: يكى ، ادراك ذات او با شهود و عرفان ناب ، و ديگرى ، باتنزيه و تقديس. [٢] امام خمينى رحمه الله نيز در شرح عبارت «إعرفوا اللّه َ باللّه ِ» مى گويد : تعيّنات ، همراه بر نداشت و سفر إلى اللّه محقَّق شد ، اوّل تجلّى[ اى] كه حق تعالى برقلب مقدّسش [مى]كند ، تجلّى به الوهيت و مقام ظهور اسما و صفات است و اين تجلّى نيز به يك ترتيب منظّمى است از اسماى مُحاطه تا به اسماى محيطه رسد ، حَسَب قوّت وضعف سير و قلب ساير (سالك) ـ به تفصيلى كه در اين مختصر نگنجد ـ تا آن كه منتهى شود به رَفض (كنار نهادن) كلّ تعيّنات عالم وجود ؛ چه از خود و چه از غير ـ كه درمنازل و مراحل بعد ، آن نيز از خود است ـ و پس از رَفض مطلق ، تجلّى به الوهيّت و مقام اللّه ـ كه مقام احديّت ، جمع اسماى ظهورى است ـ واقع شود ، و «إعْرِفوا اللّه بِاللّه » ، به مرتبه نازله اوّليه ، ظهور پيدا كند.

[١] بحار الأنوار : ج٩٥ ص٤٦٦ .[٢] . شرح اُصول الكافى : ج ٣ ص ٦١ .