در احاديث اين باب ، خوانديم كه خداوند متعال ، خود را به مردم ، معرّفى كرده است و مردم نيز بايد خدا را به خدا بشناسند . با ملاحظه اين احاديث ، اين مسئله مطرح مى شود كه : مقصود از «شناخت خدا به خدا» چيست؟ محدّثان و حكيمان ، در پاسخ اين سؤال ، ديدگاه هاى مختلفى دارند ، چنان كه در متن احاديث نيز در نظر ابتدايى ، تفاسير گوناگونى از «شناخت خدا با خدا» ديده مى شود ؛ امّا با تأمّل ، مشخّص مى گردد كه اختلافى در بين نيست . آنچه با تأمّل در مجموع نصوص اسلامى در اين باره به دست مى آيد ، اين است كه شناخت خداى حقيقى ، جز به وسيله خود او ممكن نيست و هيچ كس جز خدا نمى تواند او را آن گونه كه شايسته است ، به مردم معرّفى كند . از اين رو ، خداوند ، هدايت مردم را به سوى خود ، بر خود لازم دانسته است ، چنان كه مى فرمايد : «إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى . [١] همانا هدايت ، بر عهده ماست» . در اين جا ، سؤال ديگرى پيش مى آيد و آن اين كه : چگونه خداوند متعال ، خود را به مردم معرّفى كرده و آنان را به سوى خود ، ره نمون گرديده است؟

[١] . ليل : آيه ١٢ .