حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٥٩
چهار . استمداد از خداوند متعال
چهارمين دستور كار براى سلوك الى اللّه ، نيايش و يارى خواستن از خداوند متعال است . دعا ، در رساندن سالك به مقصد ، هم طريقيت دارد و هم موضوعيت . طريقيت دارد ، چون مايه توفيق يافتن انسان براى انجام دادن ساير برنامه هاى سلوك است ، و موضوعيت دارد ، چون خود ، مغز عبادت است . [١] حتّى مى توان گفت كه اگر دعا با شرايط آن انجام شود ، يكى از نزديك ترين راه ها و شايد نزديك ترين راه براى رسيدن به مقصد است ؛ چنان كه خداوند متعال مى فرمايد : «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِى وَلْيُؤْمِنُواْ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ. [٢] و چون بندگانم از تو درباره من پرسيدند ، [به آنان بگو كه] «من نزديكم و نداى دعا كننده را چون مرا بخواند ، پاسخ مى دهم». پس [ بندگانم] دعوتم را بپذيرند و به من ايمان آورند ، شايد كه راه يابند» . از اين رو ، انبيا و اولياى خدا ، براى دعا و مناجات با خدا اهمّيت ويژه اى قائل بودند و بيش از ديگران ، از خداوند متعال استمداد مى كردند . امام باقر عليه السلام در تفسير آيه شريف : «إِنَّ إِبْرَ هِيمَ لَأَوَّ هٌ حَلِيمٌ ؛ بى گمان ، ابراهيم ، اَوّاه و بردبار بود» ، مى فرمايد : الأوّاهُ هُوَ الدَّعّاءُ . [٣] اَوّاه ، يعنى بسيار دعا كننده. و نيز امام صادق عليه السلام در مورد جدّش امام على عليه السلام روايت كرده است :
[١] . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد : «الدعاء مُخّ العبادة» (سنن الترمذى : ج ٥ ص ٤٥٦ ح ٣٣٧١ ، كنز العمّال : ج ٢ ص ٦٢ ح ٣١١٤ ؛ الدعوات : ص ١٨ ح ٨ ، بحارالأنوار : ج ٩٣ ص ٣٠٠) .[٢] . بقره : آيه ١٨٦ .[٣] . الكافى : ج ٢ ص ٤٦٦ ح ١ ، عدّة الدّاعى : ص ٣٣ ، بحار الأنوار : ج ٩٣ ص ٢٩٩ .