حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٢٤

و العَجَبُ مِن مَخلوقٍ يَزعُمُ أَنَّ اللّه َ يَخفى عَلى عِبادِهِ و هُوَ يَرى أَثَرَ الصُّنعِ فى نَفسِهِ بِتَركيبٍ يُبهِرُ عَقلَهُ و تَأليفٍ يُبطِلُ حُجَّتَهُ . [١] و شگفت از مخلوقى كه مى پندارد خدا از بندگانش پوشيده است ، در حالى كه اثر صنع را در تركيب مُحيّر العقول خويش و پيوند اجزايش به گونه اى كه انكار را بر نمى تابد ، مى بيند. و نيز در تبيين آيه ٥٣ از سوره فصّلت : «وَ فِى أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ ؛ و در خود شما ، آيا نمى بينيد» ، مى فرمايد : إنَّهُ خَلَقَكَ سَميعا بَصيرا ، تَغضبُ و تَرضى ، و تَجوعُ و تَشبَعُ ، و ذلِكَ كُلُّهُ مِن آياتِ اللّه ِ . [٢] او تو را شنوا و بينا آفريده است . خشم مى گيرى و خشنود مى شوى ، گرسنه مى شوى وسير مى گردى و اينها همه از نشانه هاى خداست . جالب توجّه است كه هشام بن حكم ، از شاگردان و ياران سخن شناس امام صادق عليه السلام نيز همين معناى روشن را از آيات و روايات خودشناسى استنباط كرده و درباره خداشناسى از طريق خودشناسى مى گويد : خداوند عز و جل را از طريق نفْسِ (خويشتنِ) خويش شناختم؛ چرا كه نفس من، نزديك ترين چيز به من است و مى بينم كه پاره هايى گِرد هم آمده و بخش هايى با هم تناسب يافته است . [٣] و در پايان اشاره مى كند كه مقصود از سخن خداوند متعال كه مى فرمايد : «وَ فِى أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ» ، همين معناست . امّا با كمال تأسّف بايد گفت : در تبيين حديث خودشناسى ، معناى روشنى كه