١٢٣٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در دعا ـ: از تو درخواست مى كنم ، به نامت ؛ بلندْ پايه بلندْ مرتبه والاى خجسته نيكى كننده ، اى نيكى كننده به بندگان خود ، اى خدا!

٣ / ١٢

بصير

واژه شناسى «بصير»

صفت «بصير (بينا) » ، بر وزن فعيل به معناى فاعل ، برگرفته از مادّه «بصر» است كه دو اصل معنايى دارد : يكى ، آگاهى به يك چيز و ديگرى ، خشونت (درشتى) . بصير ، برگرفته از اصل نخست به معناى عالم (آگاه) است . واژه «بَصَر» به معناى نور و «مُبصِرة» ، يعنى روشنگر ، از اصل نخست برگرفته شده اند ؛ زيرا نور ، منبع علم است و علم ، گونه اى از روشنايى است . چنين مى نمايد كه سبب اطلاق «بصر» به چشم نيز آن است كه چشم ، از مهم ترين راه هاى علم است . بر اين پايه ، «بصير» به معناى عالم است . ضرورتى ندارد كه هر گاه بصر و بصير به كار مى رود ، رؤيت با چشم مقصود باشد . بصيرت نيز از برگرفته هاى ماده «بصر» است و به معناى حجّت ، زيركى ، عبرت و عقيده درست دينى به كار مى رود و رؤيت با چشم ، در اين معانى لحاظ نمى شود . ابن اثير مى گويد : در نام هاى خداوند والا مرتبه ، «بصير» به معناى كسى است كه همه اشياى آشكار و نهان را بدون اندام مشاهده مى كند و «بصر» در حقّ او ، عبارت از ويژگى اى است كه با آن ، كمال اوصاف اشياى ديده شده ، آشكار مى شود .