قرآن كريم ، واژه «امام» را بر كسى اطلاق مى كند كه به درجات قرب رسيده و سالار كاروان ولايت مداران شده و ارتباط انسان را با اين حقيقت ، نگاه داشته است . امام ، كسى است كه خداى سبحان ، او را براى پيش گامى در طريق ولايت برگزيده و هموست كه مهار هدايت معنوى را در دست گرفته است .همه پرتوهاى تابناك ولايت ـ كه بر دل بندگان مى تابد ـ بارقه هاى برخاسته از منبع نور امام و هديه هاى پراكنده و عطيه هاى متّصل به درياى بى كران او هستند . [١] علّامه سيّد محمّد حسين طباطبايى رحمه الله در اين باره مى گويد : به طور خلاصه ، امام ، هدايتگرى است كه با نور هدايت ملكوتى اى كه همراه دارد ، ره مى نمايد . پس حقيقت امامت ، گونه اى ولايت بر اَعمال مردم است و هدايت او ، به معناى رساندن ايشان به مقصود و با فرمان الهى است ، نه فقط ارائه طريق كه شأن پيامبر وفرستادگان الهى و هر مؤمنى است كه با نصيحت و اندرز نيكو ، به سوى خدا هدايت مى كند . [٢] به بيان ديگر ، هدايت باطنى و نورانيتى كه بر اثر انجام دادن تكاليف الهى ، براى انسان فراهم مى آيد ، از طريق انسان كامل و امام ، به او افاضه مى شود . [٣] از اين رو ، بدون ارتباط معنوى با او ، اعمال صالح نمى توانند نقش خود را در تكامل انسان ايفا كنند و بدين جهت ، ولايت اهل بيت عليهم السلام ، شرط قبولىِ اعمال شمرده شده است ، چنان كه پيامبر صلى الله عليه و آله مى فرمايد : وَالَّذى بَعَثَنى بِالحَقِّ نَبِيّا لَو أَنَّ رَجُلاً لَقِىَ اللّه َ بِعَمَلِ سَبعينَ نَبِيّا ثُمَّ لَم يَأتِ بِوَلايَةِ أُولِى الأَمرِ مِنّا أهلَ البَيتِ ما قَبِلَ اللّه ُ مِنهُ صَرفا و لا عَدلاً . [٤]

[١] . خلافت و ولايت ، محمدتقى شريعتى : ص ٣٨٠ .[٢] . الميزان فى تفسير القرآن : ج ١ ص ٢٧٢ . نيز ، ر . ك : ترجمه تفسير الميزان : ج ١ ص ٣٧٥ .[٣] . براى توضيح بيشتر ، ر . ك: رهبرى در اسلام ، محمّد محمّدى رى شهرى : ص ٢٣ (رهبرى باطنى).[٤] . الأمالى ، مفيد : ص ١١٥ ح ٨ ، بحار الأنوار : ج ٢٧ ص ١٩٢ ح ٤٩ .