آنچه با عنوان «راه هاى رسيدن به بالاترين مراتب خداشناسى» گذشت ، در بردارنده مهم ترين و ارجمندترين و مطمئن ترين دستورها براى سير و سلوك به سوى اللّه است كه در متون اسلامى ، به آنها اشاره شده است و گذر از منازل سلوك و رسيدن به قلّه يقين و معرفت شهودى ، بدون عمل به اين ره نمودها ، امكان پذير نيست . در واقع ، حركت انسان به سوى كمال مطلق ، بدين سان آغاز مى گردد :

يك . ياد خدا

نخستين گام در اين سير و سلوك ، ياد خداست . امام على عليه السلام درباره نقش ياد خدا در سازندگى انسان مى فرمايد : أصلُ صَلاحِ القَلبِ اشتِغالُهُ بِذِكرِ اللّه ِ . [١] اساس سامان يافتن دل ، اشتغال آن به ياد خداست . ياد خدا ، در واقع ، رمز خودسازى است ؛ چرا كه به تدريج ، انسان را از خودِ حيوانى تهى مى كند و دل را از رذايل اخلاقى ، پاك مى گردانَد و آن را براى پذيرش نور يقين ، آماده مى سازد . در متون اسلامى ، نقشِ سرنوشت ساز يادِ خدا در سازندگى انسان ، به تفصيل مورد توجّه قرار گرفته است . در اين جا براى نمونه ، به

[١] . غرر الحكم : ح ٣٠٨٣ .[٢] . غرر الحكم : ح ٥١٦٢ .[٣] . غرر الحكم : ح٥١٧١ .[٤] . غرر الحكم : ح ٥١٦٩ .[٥] . مصباح المتهجّد : ص ٣٦١ ، الإقبال : ج ٣ ص ٣٣٧ ، المصباح ، كفعمى : ص ٧٤٤ ، بحار الأنوار : ج ٩٠ ص ٦٢ ح ٣ .[٦] . نهج البلاغة : خطبه ٢٢٢ .[٧] . غرر الحكم : ح ٥١٤٤ .[٨] . غرر الحكم : ح ٩٨٣٢ .[٩] . الكافى : ج ٢ ص ٥٠٠ ح ٣ ، الزهد ، حسين بن سعيد: ص٥٥ ح ١٤٨ ، بحار الأنوار : ج ٩٣ ص ١٦٠ ح ٣٩ .[١٠] . غرر الحكم : ح ٥٤١ ، عيون الحكم والمواعظ : ص ٤٠ ح ٨٨٦ .[١١] . احزاب : آيه ٤١ .[١٢] . نساء : آيه ١٠٣ .[١٣] . آل عمران : آيه ١٩١ .[١٤] . الكافى : ج ٢ ص ٤٩٨ ح ١ ، عدّة الداعى : ص ٢٣٣ .