پيش بينى ابزارهاى درونى و برونى در وجود انسان براى كسب آگاهى ، نشانه ديگرى از نشانه هاى آفرينش انسان و دليل ديگرى براى اثبات توحيد و خداشناسى است . آفريدگار حكيم ، از يك سو ابزار درونى فرا گرفتن علم را در درون وجود انسان تعبيه كرده : «وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَـتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْـئا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَـرَ وَ الْأَفْـئدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . [٢] و خداوند ، شما را از دلِ مادرانتان بيرون كشيد ، در حالى كه چيزى نمى دانستيد ، و برايتان گوش و چشم ها و دل ها قرار داد ، باشد كه سپاس بگزاريد» . و از سوى ديگر ، انواع لوازم و ابزارهايى كه براى خواندن و نوشتن و تحصيل دانشْ ضرور است ، فراهم آورد . نكته قابل تأمّل ، اين كه قرآن ، در ميان ابزارهاى متنوّع تعليم و تعلّم ، به «قلم» و «نوشته» سوگند مى خورد : «ن وَ الْقَلَمِ وَ مَا يَسْطُرُونَ . [٣] نون. سوگند به قلم و آنچه مى نگارند!» . اين ، بدان جهت است كه قلم و نوشته ، از ابزارهاى بيرونى همه علوم و معارف انسانى است و از اين رو ، اين كتاب آسمانى ، موضوع «قلم» و «نوشته» را از آيات

[١] . نحل : آيه ١٤ .[٢] . نحل : آيه ٧٨ .[٣] . قلم : آيه ١ .