حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٢٧
ه ـ بزرگ منشى
٩٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مؤمن ، ساده دل [١] و بزرگ منش است ؛ ولى شخص فاجر ، حيله گر است و فرومايه .
و ـ زيركى
٩٨٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مؤمن ، زيرك و باهوش و هشيار است .
٩٨٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مؤمن ، از يك سوراخ ، دو بار گَزيده نمى شود .
٩٩٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مؤمن ، از يك سوراخ ، دو بار نيش نمى خورد .
٩٩١.عوالى اللآلى : ابو غرّه جُمَحى در جنگ بدر ، اسير شد . به پيامبر خدا گفت : اى محمّد ! من شخصى عيالوارم . پس بر من منّتى نِه [و آزادم كن] . پيامبر صلى الله عليه و آله او را آزاد كرد ، به شرط آن كه دوباره به جنگ نيايد . او به مكّه رفت و گفت : محمّد را بازى دادم و آزادم كرد ! او در روز اُحد ، به جنگ [ با مسلمانان] باز آمد . پيامبر خدا دعا كرد كه نگريزد . از اين رو ، به اسارت افتاد . باز گفت : من عيالوارم . بر من منّتى نِه . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «تا به مكّه بروى و در انجمن قريش بگويى : محمّد را بازى دادم ؟! مؤمن ، از يك سوراخ، دو بار گَزيده نمى شود» . و با دست خود ، او را كُشت .
ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش سوم / فصل سوم : نشانه هاى نادانى / نادان ترينِ مردم .
[١] به گفته ابن اثير ، اين كه «مؤمن ، ساده دل است» ، يعنى : اهل ردّ و انكار نيست و به جهت روح تسليم و رامش ، فريب مى خورد . مراد ، ستوده بودن مؤمن است كه طبيعتش سادگى است و قلّت فطانت در برابر شر و پىِ آن نبودن و اين ، نه از سرِ نادانى ، كه از سربزرگوارى و خوش خويى است .