رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٨١ - معناِی کلِیّت احکام الهِی با وجود اختلاف احکام نسبت به نفوس مختلف

تعارض و در مقام اصل انشاء حکم و القاء تکلِیف، تابه‌حال چنِین ملاحظاتِی نشده است. باِید دقت نمود که چه کسِی رواِیت را از امام نقل کرده و مِیزان وثاقت او چقدر است، اگر‌چه آن رواِیت تعارض و تقابلِی هم نداشته باشد. شاِید در نقل راوِی دلالت بر وجوب باشد و رواِیت معارضِی هم نداشته باشد، اما فقِیه نباِید ابتدائاً حکم به وجوب کند و باِید حکم براِی او ثابت شود؛ اثبات وجوب امر آسانِی نِیست.

لذا در رواِیت نقل شده است که وقتِی حضرت امام زمان علِیهالسّلام ظهور مِی‌کنند، بسِیارِی از احکام را برمِی‌دارند و علم خود را که همان حکم‌الله واقعِی است، بِیان مِی‌کنند.[١] من‌باب‌مثال ما تا‌به‌حال در مسئله‌اِی طبق رواِیت سَکونِی فتواِی به وجوب داده‌اِیم، ولِی حضرت مِی‌فرماِیند: «اصلاً واجب نِیست بلکه مستحب است!»

معناِی کلِیّت احکام الهِی با وجود اختلاف احکام نسبت به نفوس مختلف

تلمِیذ: بنا بر مطالبِی که فرمودِید، اصل «إنّ لِله أحکامًا ِیَشتَرِکُ فِیه العالمُ و الجاهل» به‌طورکلِی منتفِی است ِیا محدود مِی‌شود؟

استاد: نه مِی‌توان گفت که احکام، مشترک و مربوط به همه است، و نه مِی‌توان گفت که هر حکم اختصاص به ِیک شخص دارد و هِیچ‌گونه تناسبِی وجود ندارد. ملاکِی وجود دارد که تمام احکام مُنزَّل از آن است و آن ملاک بِین عالم و جاهل مشترک است؛ وقتِی آن ملاک نزول پِیدا مِی‌کند و مِی‌خواهد در قوالب أنفُسِیّه قرار بگِیرد، تغِیِیر شکل مِی‌دهد: براِی ِیکِی واجب، براِی ِیکِی مستحب و براِی دِیگرِی حرام مِی‌شود.

حسناتُ الأبرارِ سِیِّئاتُ المُقَرَّبِین[٢] به همِین جهت است؛ ِیعنِی ممکن است از

[١]. الإرشاد، ج ٢، ص ٣٨٤؛ الکافِی، ج ١، ص ٣٩٧.

[٢]. رسالۀ سِیروسلوک منسوب به بحرالعلوم، ص ١١٨، تعلِیقه ٣:

«عبارت ”حسناتُ الأبرارِ...“ مضمون رواِیتِی نِیست، گرچه حکمِی است صحِیح و مطلبِی است واقعِی و حقِیقِی.»