رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٨٠ - دلِیل اختلاف رواِیات در بِیان حکم ِیک تکلِیف

مراتب و درجات نفس افراد، تشخِیص دهد که چرا امام علِیهالسّلام چنِین جواب‌هاِیِی را بِیان فرموده است.

فقِیه نباِید موارد عدِیده‌اِی از رواِیات فقهِی را به‌تنهاِیِی نگاه کند؛ بلکه باِید ببِیند اِین رواِیت در چه شراِیط و زمانِی صادر شده و چه کسِی اِین مسئله را از حضرت سؤال کرده است.

اِینکه فقهاء و اهل دراِیه و رجال مِی‌گوِیند: چه کسِی رواِیت را دراِیت کرده، مسئلۀ مهمِی است. ِیک‌وقت محمد‌بن‌مسلم که فقِیه تربِیت‌ِیافتۀ صادقِین علِیهماالسّلام است و مِی‌داند کدام کلام امام ناظر به خصوصِیت فردِیه و مورد خاص است و کدام کلام عامّ‌الشمول و نسبت به همه است از امام علِیهالسّلام مطلبِی را نقل مِی‌کند، گاهِی هم راوِی صرفاً انسان خوبِی است؛ دراِین‌صورت نمِی‌توان به تمام منقولات او به‌صرف ثقه و خوب بودن استناد نمود.[١]

رُواتِی که از امام علِیهالسّلام رواِیت نقل کرده‌اند، داراِی درجات مختلفِی هستند. آنچه در فقه با عباراتِی مانند «خُذ بِما قال أوثقُهما، بما قال أورَعُهما، بما قال أتقِیهما» تقسِیم‌بندِی شده،[٢] فقط در موارد تقابل و تعارض است؛ اما در صورت عدم

[١]. مطالبِی جنگ‌مانند و بسِیارمفِیدِی از زبان مرحوم آقا ـرضوان الله علِیهـ نقل شده است که إن‌شاءالله منتشر خواهد شد.

گاهِی بنده بعضِی از اِین مطالب دوستان را که نگاه مِی‌کردم، واقعاً تحت‌تأثِیر قرار مِی‌گرفتم و احساس مِی‌کردم که در اِین عبارات، جملات و مطالب کلِیدِی به‌چشم مِی‌خورد؛ اما همِین‌که بعضِی از مطالب را مطالعه مِی‌کردم، متوجه مِی‌شدم اِین حرف غلط است و از اِیشان نِیست! درحالِی‌که آن کسِی که اِین مطلب را نقل کرده و نوشته است، از دوستانِ ثقه‌اِی است که خود من پشت سر او نماز مِی‌خوانم، ولِی اشتباه شنِیده است.

اِینجاست که ضرورت خُبرَوِیّت فرد نسبت به مبانِی براِی تشخِیص کلام صحِیح از غلط روشن مِی‌گردد.

[٢]. جهت اطلاع بِیشتر پِیرامون رواِیات علاجِیه در باب تعارض، رجوع شود به وسائل الشِیعة، ج ٢٧، ص ١٠٦.