رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٣٤ - لزوم نگاه بدون پِیشفرض فقِیه به منابع، در بدو استنباط احکام شرعِی

که اصل و رِیشۀ حکم‌اند، مراجعه کند.[١]

لزوم نگاه بدون پِیش‌فرض فقِیه به منابع، در بدو استنباط احکام شرعِی

در مسئلۀ استطاعت و شراِیط تحقق آن، عرض شد که قبل از مراجعه به آراء دِیگران، در ابتدا باِید دِید که قرآن در اِین زمِینه چه مطلبِی را مِی‌خواهد ارائه دهد و القاء کند. آِیۀ قرآن در‌اِین‌باره مِی‌فرماِید: (وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ)[٢] و دِیگر هِیچ مسئله‌اِی مانند: «تحصِیل زاد و راحله» و «تخلِیةُ السّرب» مطرح نشده‌ است. راجع به موضوع استطاعت، فقط اِین ِیک آِیه را دارِیم که در آن بعد از تأکِیدات (لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ)، مِی‌فرماِید: (مَنِ اسْتَطَاعَ)؛ «کسِی که بتواند راهِی به‌سوِی مکه و اداِی اِین فرِیضۀ الهِی پِیدا کند.» در اِین آِیه صحبت از زاد و راحله، رفع موانع، مرکب و قافله و هِیچ‌چِیز دِیگرِی نِیست.

از رموز بسِیار مهمّ استنباط اِین است که وقتِی مجتهد به آِیه نگاه مِی‌کند، ببِیند در مرتبۀ اول چه چِیزِی به ذهنش مِی‌رسد؛ مثلاً آِیا براِی حج رفتن، اولاً هواپِیماِی «هفتصد‌وچهل‌وهفتِ بِیزِینس‌کلاس» در نظرش مِی‌آِید ِیا وصول به مکه و اداِی فرِیضه؟!

(مَنِ اسْتَطَاعَ) ِیعنِی هرکس مِی‌تواند و توانستن ِیعنِی همِین‌که فرد دست و پا دارد و مِی‌تواند به حج برود. توانستن به اِین معنِی است که وقتِی شخصِی تشنه مِی‌شود، بتواند بلند شود و آب بخورد؛ نه اِینکه ِیک نفر براِی او لِیوان را زِیرِ شِیرِ آب بگذارد و دِیگرِی آن را باز کند و نفر سومِی لِیوان را بِیاورد و در دهان او بگذارد و بعد

[١]. رجوع شود به رسالۀ اجتهاد و تقلِید، ص ٣٦٠.

[٢]. سوره آل عمران (٣) آِیه ٩٧. امام‌شناسِی، ج ٦، ص ٥٠:

«و از براِی خدا برعهدۀ مردم است، که کسانِی که راه تمکن و طرِیق قدرتِی براِی رفتن به خانۀ خدا را دارند، حجّ خانۀ او را انجام دهند.»