رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٧٥ - نکتۀ اوّل در تناقض بِین کراهت مولا و «أقلُّ ثواباً» بودنِ همان عمل

اگر شارع بگوِید: «لا تُصلِّ قبلَ الزَّوال» و شما نماز ظهر را قبل از زوال بخوانِید، آِیا باطل نِیست؟! اگر باطل است اِین «لا تصلِّ» با «لا تُصلّ فِی الحمّام‌» چه فرقِی مِی‌کند؟! اگر رضاِیت ولو به ِیک‌درصد رسِیده باشد و رجحان احدالطرفِین وجود داشته باشد، آِیا نهِی ازطرف مولا صحِیح و متمشِّی است؟! وقتِی بر عملِی نهِی تعلق بگِیرد، چطور مِی‌توانِیم بگوِیِیم آن عمل مقرِّب است؟!

فعل أقلُّ ثواباً ِیعنِی فعلِی که مقرِّب و مورد رضاِیت شارع است؛ وقتِی مورد رضاِی شارع باشد، إفعَل به آن تعلق مِی‌گِیرد نه لا تَفعَل؛ منتها إفعَل در مرتبه‌اِی ضعِیف.

همان‌طور که در بِین مکروهات کراهت مؤکّد و کراهت قرِیب به حرام وجود دارد، استحباب نِیز مراتب مختلفِی دارد: استحباب مؤکّد؛ استحباب قرِیب به وجوب. من‌باب‌مثال نظرِیۀ قائلِین به استحباب مؤکد نماز جمعه،[١] ِیک مرتبه از استحباب است، خوردن پنِیر با گردو[٢] ِیا بِیرون آمدن از مستراح با پاِی راست نِیز مرتبۀ دِیگرِی از استحباب است؛[٣] اما آِیا ما اِین دو مرتبه را ِیکِی مِی‌دانِیم؟! بدِیهِی است که بِینهما متوسّطات.

رضاِیت شارع مقول به تشکِیک است: با پاِی چپ وارد مستراح شدن را پاِیِین‌ترِین مرتبۀ رضاِیت شارع، و عملِی که قرِیب به وجوب است را بالاترِین مرتبۀ استحباب فرض کنِید؛ اما صحبت در اِین است که بر همان مرتبۀ أدنِی هم رضاِی او تعلق گرفته است و دِیگر «لا تَفعَل» در اِینجا معناِیِی ندارد.

[١]* براِی پاسخ به سؤالات مطروحه باقِی نمِی‌ماند.

* وسائل الشِیعة، ج ٨، ص ٣٢٩. ترجمه:

«از امام صادق علِیهالسّلام رواِیت شده است که فرمود: ”نه شخص حاضر، امامت مسافر را برعهده گِیرد و نه مسافر، امامت حاضر را.“» (محقق)

[٨٣]. المعتبر فِی شرح المختصر، ج ٢، ص ٢٩٧؛ توضِیح المسائل محشِی، ج ١، ص ٨٤٢.

[٢]. وسائل الشِیعة، ج ٢٥، ص ١٢١.

[٣]. من لا ِیحضره الفقِیه، ج ١، ص ٢٤.