رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٣٩ - تفاوت ارتکازات فقهاء، ِیکِی از عوامل اختلاف در فتاوِی

قرآن فهمِیدِیم، مطابقت دارد.

تفاوت ارتکازات فقهاء، ِیکِی از عوامل اختلاف در فتاوِی

بنده اِین موضوع را در رسالۀ اجماع و ساِیر مباحث مطرح کرده‌ام که صِرف آراء فقهاء به اِین ملاک که: «اگر چنِین مسئله‌اِی بود بالأخره آنها مِی‌فهمِیدند‌ و اِینکه برخلاف اِین حکم فتوا داده‌اند حتماً جهتِی داشته است»، نمِی‌تواند دلِیل بر رفع ِید از رواِیات و احادِیث باشد؛ زِیرا فتواِی فقِیه بر سلسله‌مقدماتِی مترتّب است که از جملۀ آنها ارتکازات خود فقِیه است.[١]

ممکن است فقِیهِی در فضاِی ذوق و شهود، و فقِیهِی دِیگر در فضاِیِی متفاوت باشد؛ لذا مِی‌بِینِیم نسبت به ِیک مسئله دو فتواِی مخالف وجود دارد، به‌طورِی‌که انسان تعجب مِی‌کند.

اخِیراً فردِی که فعلاً هم در قِید حِیات است فتوا داده است که: «کراوات زدن هِیچ اشکالِی ندارد و نماز با آن صحِیح است» و در ادامه هم عبارت «بلا اشکال» را آورده ‌است! فقِیه دِیگرِی در مقابل اِین فتوا مِی‌گوِید: «کراوات صلِیب است و استفاده از آن حرام است.» اِین مسئله به اختلاف در روش و دو سنخ متفاوت آنها برمِی‌گردد.

ما اصلاً به اِینکه آِیا رواِیتِی در اِین زمِینه وجود دارد ِیا نه، کارِی ندارِیم؛ شما با تأمل در اِین موضوع مِی‌توانِید تصور کنِید که اِین شخص در چه فضاِیِی است که آن فضا او را به اِین فتوا ملزم مِی‌کند و شخص دِیگر در چه فضاِیِی است که او را به صدور فتواِی مخالف سوق مِی‌دهد.

[١]* حج بروِی مانع مِی‌شود؟“ عرض کردم: ”فداِیت شوم! خانواده‌ام.“ فرمود: ”وقتِی بمِیرِی، چه کسِی امور خانواده‌ات را برعهده مِی گِیرد؟ غذاِی آنان را روغن زِیتون و سرکه قرار بده و هر سال آنان را با خود به حج ببر.» (محقق)

[٣٥]. اجماع از منظر نقد و نظر، ص ١٧٦ و ٢٢٠ و ٢٢٦.