هر‌کسِی نمِی‌تواند با دِیدن اِین‌گونه موارد متوجه شود که آِیا امام علِیهالسّلام با اطلاع از غِیب به اِین کِیفِیت پاسخ داده‌اند، ِیا اِینکه در واقع مطلب به‌نحو دِیگرِی بوده و براِی ما اِین‌گونه بِیان شده است. با توجه به اِین احتمالات مختلف، هرکسِی نمِی‌تواند دست به حکم و فتوا ببرد.[١]

شخصِی به بنده مِی‌گفت:

خانمِی اهل نماز و مسائل دِینِی نبود و اصلاً در عوالم دِیگرِی سِیر مِی‌کرد. من در‌اِین‌باره با او صحبت کردم تا اِینکه پس از مدتِی بالأخره حاضر شد نماز بخواند ولِی به من گفت: «حاج‌آقا! من نماز مِی‌خوانم اما نمِی‌توانم لاک را از روِی ناخنم پاک کنم!»

در جواب گفتم: «عِیبِی ندارد؛ خدا نماز با لاک را از تو قبول مِی‌کند!» خلاصه، او شروع کرد و با همان لاک نماز مِی‌خواند.

فردِی به آن شخص اعتراض کرده بود که «چرا به او چنِین حرفِی مِی‌زنِی؟!

[١]* ِیُجِیبُه بَعدَ ذلِک بِما ِینسَخُ ذلِک الجَوابَ؟ فَنَسَخَتِ الأحادِِیثُ بَعضُها بَعضاً.“

ترجمه: «ابن‌حازم مِی‌گوِید: به امام صادق علِیه السّلام عرض کردم: ”چگونه است که من از شما مسئله‌اِی را مِی پرسم و شما پاسخ مرا مِی‌دهِید و شخص دِیگرِی نِیز (با همان سؤال) به نزد شما مِی‌آِید و شما پاسخ دِیگرِی مِی‌دهِید.“ فرمود: ”ما پاسخ مردم را کم و زِیاد مِی‌دهِیم.“ عرض کردم: ”به من خبر ده از اصحاب رسول خدا آِیا در مطالبِی که از آن حضرت نقل مِی کردند صادق بودند ِیا کاذب؟“ فرمود: ”بلکه صادق بودند.“ عرض کردم: ”پس چرا با هم اختلاف داشتند؟“ فرمود: ”آِیا نمِی‌دانِی که پِیش مِی‌آمد که مردِی به نزد رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم مِی‌آمد و از آن حضرت سؤال مِی‌کرد و حضرت پاسخ او را مِی‌دادند، سپس بعد از آن جواب دِیگرِی به او مِی‌دادند که آن جواب را نسخ مِی کرد؟ پس بعضِی از احادِیث بعضِی دِیگر را نسخ کردند.“» (محقق)

[٧٥]. جهت اطلاع بِیشتر پِیرامون ضرورت آگاهِی و توجه مجتهد به اختلاف نفوس در تلقِی احکام، رجوع شود به رسالۀ اجتهاد و تقلِید، ص ٣٧٧.