به‌محض اِینکه مِی‌بِینِید فقِیهِی مِی‌گوِید: «ظاهراً» ِیا «اِین‌طور به‌نظر مِی‌رسد»، بفهمِید که دلِیلِی وجود ندارد و به سراغ فهم خودتان بروِید؛ اگر دِیدِید کسِی مطمئن و محکم گفت: «حضرت اِین را مِی‌فرماِیند و مقصود و منظورشان اِین است»، باِید نزد او بروِید و بگوِیِید: «دلِیل شما بر آنچه به نظرتان مِی‌رسد چِیست؟ وحِی مخصوص ِیک نفر بود و بعد هم قطع شد؛ و براِی سِیزده معصوم دِیگر نِیز به همان ملاک مسائل روشن مِی‌شود؛ اگر بر شما هم وحِی مِی‌شود ِیا با امام علِیهالسّلام ارتباطِی دارِید بفرماِیِید، ولِی اگر ما هستِیم و همِین کتب و منابع، دلِیلتان را بگوِیِید.»

چطور کسِی مِی‌تواند چنِین جرأتِی پِیدا کند؟! مگر شما در نفس و قلب امام قرار دارِی که مِی‌گوِیِی منظور و مقصود امام اِین است؟![١]

تأثِیر فضاسازِی مقدماتِی، در حصول نتاِیج غِیرعلمِی

علِی‌کلّ‌حال، ملاحظۀ آراء فقهاء پِیش از رجوع به منابع استنباط، ممکن است مجتهد را تحت تأثِیر ذهنِیت و نگاه آنان قرار دهد و چه‌بسا او را از رأِی صواب دور کند. اِین قضِیۀ بسِیار عجِیبِی است که در خِیلِی از تألِیفات، نوِیسنده مطلب مورد نظر خود را با نوع کلمات و کِیفِیت ترکِیب عبارات به‌نحوِی فضاسازِی مِی‌کند که آن مطلب در ذهن مخاطب صدوهشتاد درجه برخلاف واقعِیتش شکل مِی‌گِیرد؛ و اِین مسئله به جَوَلان فکرِی نگارنده برمِی‌گردد که اگر انسان کمِی دقت کند، فوراً

[١]* مرا بر نام امام زمان علِیهالسّلام مقدم کرد؟! بروِید، من با شما ملاقات نخواهم کرد!» در را بستند و به داخل رفتند.*

ما نه‌تنها اِین‌طور نِیستِیم، بلکه تشوِیق هم مِی‌کنِیم! خدا اِیشان را رحمت کند؛ انسان با‌عِرق و حمِیّتِی بود؛ ولِی بالاخره هرکسِی اشتباه مِی‌کند و اِین براِی بشر طبِیعِی است؛ ما که معصوم نِیستِیم؛ معصوم ِیک نفر است و بس.

* چشم و چراغ مرجعِیت، ص ١٤١.

[٢٠]. جهت اطلاع بِیشتر پِیرامون وضوح و صراحت در فتوا، رجوع شود به رسالۀ اجتهاد و تقلِید، ص ٣٥٠.