رسالۀ عمرۀ مفرده - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٩ - عدم حجِیت فهم فقهاء، در عِین امکان استفاده از فضاِی فکرِی فقهاِی نزدِیک به عصر ائمه علِیهم السّلام

است در نتِیجه به همان نظر معروف و مشهور برسد.

عدم حجِیت فهم فقهاء، در عِین امکان استفاده از فضاِی فکرِی فقهاِی نزدِیک به عصر ائمه علِیهم السّلام

فقِیه بعد از اِینکه نسبت به اِین موضوع حِیازت تام کرد و استفراغ وسع نمود، آن‌گاه براِی روشن‌تر شدن مطلب و اطلاع جامع نسبت به آن مسئله، اشکالِی ندارد که ببِیند بزرگان از فقهاء چه فتواِیِی داده‌اند.

علامۀ حلِّی، شِیخ مفِید و شهِیدِین کم‌شخصِیتِی نبودند؛ افراد محترم و مهمِی بودند که هم اهل معنا و هم اهل ظاهر بودند. مرحوم شِیخ مفِید، قطعاً از جمله افرادِی است که مِی‌توان گفت اتصالش با حضرت بقِیة‌الله علِیهالسّلام در موارد عدِیده به اثبات رسِیده است. همچنِین شهِیدِین و به‌خصوص شهِید ثانِی؛ گرچه مرحوم شهِید اول بسِیار مرد بزرگِی بود و از نقطه‌نظر فقهِی از شهِید ثانِی هم قوِی‌تر بود، ولِی در احوالات شهِید ثانِی نقل شده است که از نظر حالات و مکاشفات، برجستگِی‌هاِی خاصِی داشت.[١] اِین فقهاء و همچنِین بزرگان دِیگر، مثل مرحوم شِیخ انصارِی، واقعاً از افتخارات اسلام و تشِیّع بوده‌اند.[٢]

منظور بنده از تقدِیم آراء فقهاء نزدِیک به زمان ائمه علِیهمالسّلام بر دِیگران اِین است که انسان مِی‌تواند از لابه‌لاِی آراء آنها فضاِی نزدِیک به معصوم را به‌دست آورد، نه اِینکه در فتاواِی آنها اشتباهِی وجود ندارد. ما مِی‌پذِیرِیم که بسِیارِی از آراء

[١]. رجوع شود به الله‌شناسِی، ج ٣، ص ٣٣١ و ٣٣٧؛ ولاِیت فقِیه، ج ٢، ص ٢٦ و ١٠٨؛ منِیة المرِید، ص ١٥٠.

[٢]. تلمِیذ: مرحوم فِیض هم فقِیه بوده است؟

استاد: بله، فقِیه بسِیار بزرگِی بوده است و از وافِی اِیشان بسِیار مِی‌توان استفاده کرد، منتها چون اِیشان اصل رواِیات را بدون توجه به جهات مختلف ترجِیح مِی‌داده است، اِین مسئله کمِی اِیشان را به جنبۀ اخبارِی‌گرِی متماِیل کرده است.