پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٧٤ - چهارم مجموعه سفارشات و توقيعات حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام

بس گسترده دست يافته است.

٣. امام حسن عسكرى عليه السّلام در اين نامه به نحوى از ايجاد شدن فاصله ميان آن حضرت و اسحاق و گروهش اشاره مى‌كند كه اين امر نيز در زمان آن حضرت به وقوع نپيوسته بلكه از زمان پدر بزرگوارش حضرت امام هادى عليه السّلام ايجاد شده بود. چراكه روابط ميان آن حضرت و آن گروه تيره شده بود. مصادر تاريخى و حديثى كه در دسترس ما است اسباب و علل اين مسأله را ذكر نمى‌كنند اما آنچه كه بيشتر به گمان مى‌آيد اين موارد مى‌باشد:

الف- نفوذ فريبكاران، خرابكاران و طمع‌ورزان در ميان صفوف قوم و فاسد كردن عقايد آنان يكى از مسائلى است كه مى‌تواند از اسباب اين تيرگى روابط باشد. چراكه تشكيك در امر ائمّه اطهار عليهم السّلام يا ردّ آن بزرگواران از اين مسأله سرچشمه مى‌گيرد.

ب- وادار كردن ائمّه عليهم السّلام به عزلت و گوشه‌گيرى اجبارى از جانب عبّاسيان و قطع نمودن هرگونه ارتباطى ميان آنان و پيروانشان؛ كارى كه منجر به اشاعه بعضى از افكار منحرف در ميان صفوف بعضى از پيروان اهل بيت عليهم السّلام گرديد كه اگر آنان با ائمّه عليهم السّلام اتّصال و ارتباط دائم داشتند چنين واقعه‌اى روى نمى‌داد.

ج- حكومت عبّاسى نيز بعضى از مزدوران خود را با هدف متفرّق ساختن صفوف پيروان اهل بيت عليهم السّلام و بازى با سرنوشت فكرى و اجتماعى آنان به درون اين گروه نفوذ داده بود؛ اين مسأله نيز باعث پايين آمدن مقام و مرتبه و از كار انداختن نيروى آنان مى‌گرديد.

د- عامل ديگرى كه باعث شيوع اضطراب عقيدتى در ميان صفوف بعضى از شيعيان گرديده بود حسادت بعضى از وكيلان امام حسن عسكرى عليه السّلام و امام‌