پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٥٥ - سياست مهتدى در برابر مخالفان

سياست مهتدى در برابر مخالفان‌

الف- خليفه و فرماندهان سپاه: سياست مهتدى در برابر تركان كاملا آميخته با احتياط و ترس از انقلاب و شورش آنان بود وى بيم آن داشت كه آنان كارى را كه با متوكّل و معتزّ كردند با وى نيز انجام دهند، به همين دليل [پيشدستى كرده‌] دستور داد تا موسى و مفلح دو نفر از فرماندهان ترك سپاه را كه داراى نفوذ بسيار و نقش مؤثرى در جريان حوادث بودند به قتل برسانند. اما بكيال كه از جانب مهتدى مأموريت قتل اين دو نفر به او واگذار شده بود، موسى بن بغا را به قتل نرساند، چراكه فهميده بود نقشه مهتدى محدود كردن نفوذ تركان و كم و كوتاه كردن جايگاهى بود كه آنان از آن بهره‌مند بودند، بكيال گفت: من از اين عمل خوشحال نمى‌شوم، چراكه اين عمل با همه ما انجام خواهد شد، پس با همديگر نشسته و بر قتل مهتدى اجتماع كردند. بين تركان و ياران خليفه جنگ سختى درگرفت و در يك روز چهار هزار نفر از تركان به قتل رسيده و آنقدر جنگ ادامه پيدا كرد تا اين‌كه سپاه خليفه كه از مغربى‌ها، فرغانى‌ها و أشروسنى‌ها[١] تشكيل شده بود شكست خورده، خليفه به دست تركان اسير شده و در سال ٢٥٦ ه ق به قتل رسيد[٢].

از مهمترين رويدادهاى عصر مهتدى مى‌توان به اين‌رويدادها اشاره نمود:

١. شورش اهل حمص به رهبرى ابن عكّار بر ضدّ محمّد بن اسرائيل.

٢. تبعيد مادر معتزّ و ابو احمد و اسماعيل دو پسر متوكّل و پسر معتزّ توسط

[١] . به اهالى أشروسنه گفته مى‌شود كه منطقه‌اى در ماوراء النهر در بيست و شش فرسنگى شرق سمرقند بوده است، معجم البلدان ١٩٧/ ١.

[٢] . سيوطى، تاريخ الخلفا/ ٤٢٤.