لِلَّهِ بَلَاءُ فُلَانٍ فَلَقَدْ قَوَّمَ الْأَوَدَ وَ دَاوَی الْعَمَدَ وَ أَقَامَ السُّنَّةَ وَ خَلَّفَ الْفِتْنَةَ ذَهَبَ نَقِی الثَّوْبِ قَلِیلَ الْعَیبِ أَصَابَ خَیرَهَا وَ سَبَقَ شَرَّهَا أَدَّی إِلَی اللَّهِ طَاعَتَهُ وَ اتَّقَاهُ بِحَقِّهِ رَحَلَ وَ تَرَكَهُمْ فِی طُرُقٍ مُتَشَعِّبَةٍ لَا یهْتَدِی بِهَا الضَّالُّ وَ لَا یسْتَیقِنُ الْمُهْتَدِی؛

خداوند فلانی را خیر دهد، چه این كه كژی‌ها را راست كرد و درد را درمان نمود. سنّت را به پا داشت، و فتنه را پشت سر انداخت. با جامه پاك و كم عیب از دنیا گذشت. به خیر حكومت رسید و از بدی آن پیشی جست. بندگی حق را به جا آورد، و حقّ تقوای او را مراعات نمود. از میان رفت و مردم را در راه‌های گوناگون رها كرد، كه گمراه در آن هدایت نیابد، و راه یافته پا بر جای بر یقین نماند. [١]

گفتنی است که این خطبه از سوی جامعه علمی شیعی نیز با ابهامات مختلفی مواجه بوده و از جهات متعدی مورد سؤال قرار گرفته است؛ از جمله این که در نسخ موجود نهج البلاغه نامی از خلیفه دوم به میان نیامده و تنها تعبیر کنایی «فلان» به کار رفته است. از این رو، این سؤال به وجود آمده که مراد از «فلان» در کلام امام† چیست و مقصود حضرت از شخصیتی که ستوده کیست؟ دیگر، آن که به دنبال تشکیک برخی در نسبتِ این کلام به امام علی†،[٢] این پرسش مطرح گردیده که آیا انتساب این کلام به امام علی† قطعی است و این سخن از جانب حضرت صادر گردیده است؟ و بالاخره آن که در فرض صدور این سخن از حضرت، حکمت این تحسین و تمجید چه بوده است و این کلام امام† چگونه با دیگر سخنان حضرت ـ مانند

[١]. تنقیح المقال، ج٢، ص٣١٩؛ بحوث فی الاصول، ج٧، ص٣٣. برای نمونه روایات دارای اختلال عمار بنگرید: الإستبصار، ج١، ص٣٧٢؛ ج٣، ص٩٥، ب٦٢ .

[٢] کارشناس ارشد علوم حدیث.