علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٥ - اعتبارسنجی انگارۀ ستایش امام علی† از خلیفه دوم
فدایت شوم! زمینی را در کنار زمین خودم به دو هزار درهم خریدم، پس چون بهای زمین را کاملاً آماده نمودم، با خبر شدم که آن زمین وقف است. امام فرمود: خریدن وقف جایز نیست، و درآمد آن را به مال خود داخل مکن. آن را به کسانی که زمین برای آنان وقف شده است، تسلیم کن. گفتم: سرپرستی برای آن نمییابم. فرمود: درآمد آن را صدقه بده.
چنان که ملاحظه شد، حدیث فوق با اختلاف نسخه فراوانی نقل شده است؛ ولی در هیچ یک از نسخههای چاپی کتب حدیثی به جای «فَلَمَّا وَفَّیتُ الْمَالَ»، عبارت «فَلَمَّا عَمَرتُها» آنگونه که در المکاسب شیخ انصاری آمده،[١] وجود ندارد. گویا شیخ با تکیه بر حافظه خود، این گونه آورده است. این در حالی است که برخی از محشین المکاسب، بدون مراجعه به کتب حدیث، بر اساس نقل شیخ اشکال نمودهاند و دیگران جواب دادهاند![٢] از این رو، امام خمینی در کتاب البیع در پی نقل همین حدیث به عالمان و دانشپژوهان سفارش میکنند که در نقل احادیث به حافظه خود و یا کتب فقهی ـ استدلالی متأخران تکیه ننمایند. با تأسف فراوان، پس از گسترش دانش فقه و اصول، قرائت کتب احادیث بر مشایخ و یا قرائت آنان برای ما، از ما فوت شده است و از این جهت، در اشتباهات زیادی گرفتار شدهایم که
منشأ آن اختلاف نسخهها و حتی اختلاف در قرائت یک کلمه است که با همین یک کلمه احکام
دگرگون میشود.[٣]
[١] . تهذیبالأحكام و وسائلالشیعة: «الْوُقُوفِ» هر دو به نقل از الكافی.
[٢] . تهذیبالأحكام: «مِلْكِکَ».
[٣] . منلایحضرهالفقیه: «وُقِفَتْ».