راه حل و خلاصی از این‌گونه پیامدهای نامطلوب، افزون بر دیدن نسخه‌های متعدد، مراجعه به ابواب دیگر و دیگر جوامع حدیثی است. به دیگر سخن، در بیشتر موارد با تشکیل خانواده بزرگ حدیث، نقل درست و خالی از تصحیف شناخته خواهد شد.

راه‌های شناسایی روایات مصحَّف

در بیشتر موارد، شناسایی تصحیف در حدیث کار آسانی نیست؛ از این رو، جستجوی راه‌هایی که تصحیف احتمالی در روایات را روشن و چگونگی تصحیح آن را هموار سازد، ضروری می‌نماید، بویژه در مواردی که با مشکل فهم یا تعقید لفظی و معنوی روبه‌رو می‌شویم. برای این هدف می‌توان راه‌کارها و قراینی را ارائه نمود تا تصحیف‌های احتمالی روایات را شناخت و حتی الامکان آنها را از دامن روایات زدود. از جمله راه‌کارهایی که می‌تواند در تصحیف‌شناسی کارساز باشد و ما را در دستیابی به متن اصلی یاری رساند، موارد زیر است:

١. از راه‌های کشف تصحیف‌ها و تحریف‌ها در عصر حضور معصوم† در نزد شیعه، عرضه حدیث بر معصوم† است؛ بدین گونه که راوی متن حدیث را برای امام نقل می‌کند و یا به صورت نوشتاری در اختیار امام قرار می‌دهد تا نظر ایشان را در باره آن کسب کند. امام هم آن را تأیید و یا ردّ و اصلاح می‌نماید. بسیاری از این گونه اخبار در کتب روایی موجود است؛[١] برای نمونه به حضرت صادق† عرضه داشتند:

٢.

[١]. الكافی، ج٧، ص ٢١٠.