علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥١ - اعتبارسنجی انگارۀ ستایش امام علی† از خلیفه دوم
قسمت اوّل این خبر در الکافی و التهذیب در یکجا نقل شده[١] و بخش دیگرش در جای دیگر.[٢] و نیز عبارت متن، در بخش اوّل، ظاهراً تصحیف شده و به جای «لَا یرْجَمُ»، «لَا یجْلَدُ» آمده است و در الکافی و التهذیب «لَا یرْجَمُ» است،[٣] و معنا و مفاد حدیث این است که رجم تنها به بینه (یعنی چهار شاهد عادل که در حین عمل، ایلاج و اخراج را دیده باشند) ثابت میشود، نه به اقرار مرتکب گناه چهار بار؛ بلکه اقرار موجب حدّ است، یعنی صد تازیانه، نه سنگسار.[٤]
٣. گاهی تصحیف باعث میشود که پیروان مذاهب گوناگون با استناد به آن به نفع مذهب خود بهرهبرداری نمایند؛ برای نمونه برخی از زیدیه برای تأیید مذهب خود به روایت مصحَّف «أن الأئمه اثنا عَشرَ مِن وُلدِ أمیرِ المؤمنین» تمسک نمودهاند.[٥]
[١]. چنان كه مرحوم فیض در الوافی آورده است: «به احتمال قوی عدد «ستّة» به «اربعة» تغییر یافته است، نه امداد به ارطال. مؤید این توجیه، قید مدنی است ( الوافی، ج١٠، ص ٢٥٧، ح٩٥٤٨).
[٢]. الاستبصار، ج١، ص٣١٣؛ التهذیب، ج٢، ص١٦٢، ب٩؛ الفقیه، ج١، ص٣٤٤؛ وسائلالشیعه، ج٦ ص٨٦، ب٢٦.
[٣]. لوامع صاحبقرانی، ج٤، ص٢٤٦.
[٤]. من لا یحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج٤، ص٢٤، باب ما یجب به التعزیر و الحد و الرجم و القتل و النفی فی الزنا، ح٤٩٩١: عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ: لَا یجْلَدُ رَجُلٌ وَ لَا امْرَأَةٌ حَتَّی یشْهَدَ عَلَیهِ أَرْبَعَةُ شُهُودٍ عَلَی الْإِیلَاجِ وَ الْإِخْرَاجِ وَ قَالَ لَا أَكُونُ أَوَّلَ الشُّهُودِ الْأَرْبَعَةِ أَخْشَی الرَّوْعَةَ أَنْ ینْكُلَ بَعْضُهُمْ فَأُجْلَد.
[٥]. الكافی، ج٧، ص١٨٣؛ التهذیب، ج١٠، ص٢.