علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٥١

است. خداوند هیچ کدام از ذریّۀ انبیاء را به چنین کرامتی که ما را بدان گرامی داشت و در میان امت مخصوص نمود، تکریم نکرده است.[١]

و اینها نشانه عدم غلو و نگاه معتدلانه او در باره شخصیت ائمه است.

سوم. با ادعای محمد بن نصیر چیزی ثابت نمی‌شود؛ زیرا اگر او از غالیان باشد، سخن او بی‌اعتبار است. چه بسا برای بدنام کردن و یا سوء استفاده از اعتبار، موقعیت و منزلت علمی حرانی، خود را به او بسته باشد و اگر از غلات نباشد، ادعای او نشانه غالی بودن ابن شعبه نخواهد شد.

خلاصه سخن، این‌که گرچه در بین متقدمین و متأخرین دلایل روشنی بر وثاقت حرانی وجود ندارد، اما قدحی هم نسبت به او ثابت نیست و نمی‌توان ایشان را متهم دانست. پس وثاقت او، نیازمند معاضد است. از این رو، در کتاب حرانی به جستجو می‌پردازیم، تا به واقعیت دست یابیم.

٢. تألیفات حرانی

برای حرانی دو اثر ذکر کرده‌اند:

الف. التمحیص

از آنجا که هدف نویسنده، کتاب تحف العقول است، فقط اشاره‌ای گذرا به التمحیص شده است.

[١]. بحارالانوار، ج ٢٦، ص ٥.