یا حرفی از نسخ متعدد با همدیگر اندک تفاوتی داشته باشند، خود را مقید به ذکر آن‌ها می داند؛ به عنوان مثال: در ذیل این سخن امام که می‌فرمایند: «و لا هو أهل لما فوّض إلیه» آورده است:

أی لیس هو بأهل لما فوّضه إلیه النّاس من امور دینهم، و أکثر النسخ خال من ذکر هذا الوصف و فی روایة الکافی الآتیة و لا هو أهل لما منه فرط بالتخفیف بمعنای سبق و تقدّم أی لیس هو أهل لما ادّعاه من علم الحقّ الذی من أجله سبق النّاس و تقدّم علیهم بالرّیاسة و الحکومة، و ربّما یقرأ بالتشدید أی لیس هو من أهل العلم کما یدّعیه لما فرّط فیه و قصّر عنه، و عن الارشاد و لا یندم علی ما منه فرط، و قال الشّارح المعتزلی: و فی کتاب ابن قتیبة و لا أهل لما فرّط به قال: أی لیس بمستحقّ للمدح الذی مدح به.[١]

در مواردی که برخی کلمات نسخه‌ها با معنای کلام هماهنگ نیست، متذکر شده، مثل توضیح در باره لغت «الانباء» در کلام ٢٣٣:

الانباء افعال من النبأ یقال أبنأه أی أخبره و فی بعض النسخ الأنباء بالفتح و هو جمع النبأ و فی نسخة اخری الأنبیاء و هو جمع نبی و لکنه لا یناسب اسلوب الکلام کما لا یخفای، و هذا و هم من النساخ لأنه إن کان الانباء لزم ان تکون کلمة الجار اعنی من بیانا لما فی قوله ما لم ینقطع کما فی اخویه أعنی النبوة و اخبار السماء...[٢]

کاربرد این مؤلفه در تمامی بخش‌های شرح، یعنی بخش اللغة، الاعراب، المعنی و... مشهود است.

یادآوری موضوعات مشابه در کلمات نهج‌البلاغه

شارح در باره سخنانی که پیش از این شبیه به دیگر سخنان امام بوده و یا شرح عبارت را به خاطر شباهت موضوعی، قبلاً ارائه داده، لذا به جای شرح متن، خواننده را به جهت اختصار و به دور از تطویل، به متنی که شبیه آن بوده، ارجاع می دهد و از

[١]. همان، ج ٥، ص ١٠٣.

[٢]. همان، ج ٣، ص ٣٢.