علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٥٨
٢. قرینه موجود در روایت
گاهی امام با اشارهای سریع، تقیهای بودن حدیث را برای مخاطب نمایان میکند. این اشاره ممکن است به صورت نهی از پرسش یا گفتن جوابی غیر منطبق با سؤال، خود را نمایان سازد؛ برای مثال زراره از امام صادق در باره میزان شیر خوردنی که باعث حرمت میشود، سؤال مینماید[١] و امام میفرماید:
ما انبت اللحم و الدم؛آن مقدار که باعث رویش گوشت و خون میشود.
زراره از مقدار آن میپرسد؛ امام پاسخ میدهد:
کان یقال عشر رضعات؛گفته میشود ده مرتبه شیر خوردن.
زراره ـ که بوی تقیه از این پاسخ استشمام میکند ـ باز میپرسد: آیا ده مرتبه باعث حرمت میشود؟
امام در جواب میفرماید:
دع ذا؛ این سوال را رها کن.
مشخص است که امام در این جا در دو مورد به تقیهای بودن پاسخ خود اشاره میکند: اول در آنجا که میگوید: «کان یقال». و دوم، در جایی که از پرسش نهی میکند. با توجه به مواردی از این قبیل میتوان تقیهای بودن حدیث را تشخیص داد.
[١]. دراسات فی علم الدراية، ص ٢٩٢.