علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٣٩
ـ صدوق (م٣٨١ق) در مقدمه من لا یحضره الفقیه نگاشته است:
هدف ثبت همه أخبار، گر چه غیر معتبر نیست. در این كتاب به جمع أخبار ی پرداختهام كه حكم به صحّت آنها میكنم و معتقدم كه آنها حجّت بین من و خدای من است. همه این روایات مستخرج از كتب مرجع، مشهور و قابل اعتماد هست[١]. از طرفی، ایشان حداقل هفت روایات را با سند ابن قتیبه در كتاب خویش نقل كرده است[٢]. بنا بر این، ابن قتیبه ـ كه از روات آن کتاب است ـ برخوردار از توثیق عامّ صدوق و صحیح الحدیث دانسته شده است.
ـ نجاشی (م٤٥٠ق) نگاشته است:
أبوالحسن علیّ بن محمّد بن قتیبه نیشابوری ـ که کشّی در کتاب رجالش به وی اعتماد کرده جزو صحابیان فضل بن شاذان و روایت کننده کتب وی به شمار میآید. وی دارای تألیفاتی از جمله مجالس الفضل مع أهل الخلاف و مسائل أهل البلدان است[٣].
اینكه نجاشی بسنده نموده و او را معتمد كشّی معرفی كرده و خود به توثیق و تضعیف نپرداخته، حاوی نوعی توثیق است؛ چون پذیرفته نیست که ناشی از مجهول بودن وی باشد.
ـ شیخ طوسی (م٤٦٠ق) در باب «من لم یرو؛ عن واحد من الأئمّة:» مینویسد:
[١]. رجال الحلّی، مقدّمه، ص٤٤.
[٢]. همان، ص٦٦ ، ش٢١.
[٣]. همان، ص ١٠٨، ش٥٠.