إبن قتیبه در عِداد تلامیذ خاصّ و بلکه رفیق فضل بن شاذان (م٢٦٠ ق) ـ که از صحابیان امام رضا، جواد، هادی و عسکری‰، است ـ به شمار می‌آید. طوسی و نجاشی تنها ابن قتیبه را در زمره شاگردان فضل برشمرده‌اند[٢]. طبق ارزیابی و محاسبه این جانب، وی از جهت کثرت روایت از ابن شاذان در رتبۀ دوم و پس از محمّد بن اسماعیل نیشابوری قرار گرفته و به گفته برخی از رجالیان، در رتبه پیش از وی قرار می‌گیرد[٣]. روایت وی از فضل در رجال الکشّی، من لایحضره الفقیه، و سایر تألیفات صدوق و منابع بنیادین دیگر حدیثی، منقول است[٤]. پروفسور مادلونگ، اندیشمند برخواسته از مغرب زمین، می‌نویسد:

[١]. نقد الرّجال، ج٣، ص٣٠٠، ش٢٢٥.

[٢]. منتهی المقال، ج ٥، ص ٦٨.

[٣]. رجال الكشّی، ش٣٥٤ و٩٧٩؛رجال النّجاشی، ش ٦٧٨؛رجال إبن داوود، ش١٠٨٤؛رجال الحلّی، ص١٧٧، ش ١٦.

[٤]. من لا یحضره الفقیه، ج ٣، ص٣٧٨ ح ٤٣٣١؛ و ج٤، ص٤١٩، ح ٥٩١٥؛تهذیب الأحكام، ج٤، ص٢٠٩، ح ١٢؛الإستبصار، ج٢، ص٩٧، ح ٧.