نویسنده این سطور، رویکرد جرحی در بارۀ ابن قتیبه را فاقد ژرف‌نگری تصور می‌کند و مبنا و بنای آن را بر سنجیدگی استوار نمی‌داند و با توجه به کاربردی بودن موضوع با كندوكاوهای بنیادین در هفت موضوع ذیل، به توثیق و تعدیل وی می‌پردازد: ١. نام و کُنیه وی، ٢. جایگاه وی در حدیث شیعه
٣. أساتیدِ ثقه، ٤. شاگردان والامقام، ٥. بررسی سخنان آقای خویی در عدم موثّق بودن وی، ٦. واکاوی سخن بهبودی در تضعیف ابن قتیبه، ٧. وثاقت ابن قتیبه در منظر رجالیان.

١. نام و کُنیه وی

نام کامل وی أبوالحسن علی بن محمّد بن قتیبه نیشابوری است که در منابع رجالی و حدیثی به أبوالحسن بن قتیبه نیشابوری، أبوالحسن قُتیبی، علی بن محمّد قُتیبی، علی بن محمّد، قُتیبی نیشابوری، ابن قتیبه، قُتیبی و علی تعبیر شده است[١]. در موضعی از رجال الکشّی از وی به أبوالحسن علیّ بن قتیبه بن محمّد بن قتیبه تعبیر شده [٢]، که معلول خطای مؤلّف و یا مهذّب و یا ناسخ است. به احتمال بسیار ضعیف، ضبط درست همین است که در نتیجه، در استعمال علیّ بن محمّد وی به جدّش انتساب یافته

[١]. کتاب الصلاة، ج ٢، ص ٥٧٥.

[٢]. آن گونه که در نرم‌افزار درایة النور آمده است.