علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٥٣
تقیه و نشانههای آن در حدیث[١]
مجلسی برای شناخت احادیث مشتمل بر تقیه، گاهی به سند و گاهی به متن آنها اعتنا نموده است. او به ٥٧ مورد از احادیث تقیهای اشاره کرده است. با مطالعه و بررسی احادیث در لوامع صاحبقرانی، به این نتیجه رسیدیم که نشانههای تقیه در سند ومتن روایات را در قالب وشاخههای ذیل تنظیم کنیم.
نشانههای تقیه در سند:
انتساب حدیث به امام قبلی و حضور راویان عامی یا ضعیف در سند احادیث، از راههای شناخت احادیث تقیهای براساس سند است.
حضور راوی عامی مذهب یا ضعیف در سلسله سند
عالمان متأخر شیعی یکی از شرایط صحت خبر را امامی بودن همه راویان دانسته، به افراد عامی مذهب با نگاه نقادانه مینگرند. در ذیل به ذکر نمونههایی از حضور راوی عامی مذهب یا ضعیف در سلسله سند میپردازیم[٢]
حضرت سید المرسلین فرمودند: مردگان خود را به کلمه توحید تلقین کنید؛ هر کس آخر کلام او کلمه توحید باشد، داخل بهشت میشود و این بعد از تلقین به شهادتین و ائمه معصومین: است. محتمل است این خبر از روی تقیه وارد شده باشد؛ چون راویان این خبر همه سنی هستند.[٣]
[١]. ر.ک: همان، ج٣،ص ٩٧.
[٢]. ر.ک: همان، ج٣،ص ١٠١.
[٣]. ر.ک: همان، ج٣،ص ٢٣١.