حال پرسش این است که از نظرِ کتاب و سنت چه ارتباطی بین چگونگیِ زنده شدن انسان در رستاخیز و نحوۀ آفرینش انسان و گیاه، وجود دارد؟ در این تشبیه دو نکتۀ لطیف وجود دارد:

الف. وجه مشترک این دو نمونه آن است که آفرینش هر دو مورد بر پایۀ یک وجود بذری یا ذرّه‌ای شکل گرفته است. قرآن مجید نحوۀ بازگشتِ بشر به زندگی اخروی را همانند پیدایش اوّلیۀ او معرفی می‌کند:

)كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ؛

همان گونه که بار اوّل شما را (در دنیا) آفرید، (بار دیگر در قیامت) باز می‌گردید(.[١]

)أَوَلَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ ٭ قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ يُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ؛

آیا ندیدند که خدا چگونه آفرینش را آغاز می‌کند و سپس آن را باز می‌گرداند؟ این کار بر خدا آسان است. بگو: در زمین بگردید و بنگرید که خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده است؟ سپس خداوند، جهان آخرت را (همین گونه) ایجاد می‌کند؛ مسلماً خدا بر هر چیز توانا است(.[٢]

از سوی دیگر، پیش از این دانستیم که اساس تکوینِ اوّلیۀ جسم آدمی را ابتدا طینت و بدن ذرّه‌ای او تشکیل می‌دهد که همانند بذری یا در دل خاک (مانند حضرت آدم) و یا در وجود پدر و سپس رحِمِ مادر (مانند دیگر آدمیان) پروریده می‌شود. همچنین تمام پیکرۀ گیاه هم از دانه و بذری اوّلیه خلق می‌گردد. بنا بر این، مقایسه، بازسازیِ ابدان اخروی نیز بر محور همین بذر

[١]. سورۀ اعراف، آیۀ ٢٥.

[٢] . سورۀ روم، آیۀ ٢٥.