علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٨ - روش شناسی منهاج «البراعة فی شرح نهج البلاغة»
عالم مثال و بدن مثالی از دیدگاه کتاب و سنّت
آیات و روایات اسلامی وجود بدن مثالی یا عالم مثال را به صورت کلّی تأیید میکنند، هرچند بسیاری از ویژگیهایی که فیلسوفان برای آن برشمردهاند، با متون وحیانی اسلامی تطبیق نمیکند و برخی از فیلسوفان و دیگر اندیشمندان مسلمان هم، با آن که وجود عالم مثال را به نحو کلی میپذیرند، بعضی از ویژگیهای مذکور را برای آن قبول ندارند.[١]
از نظر قرآن و حدیث، عالم خواب و رویا و نیز عالم برزخ از مصادیق عالم مثالاند؛ بر خلاف نظریۀ فیلسوفان، این عالم نه مجرد نسبی، بلکه از سنخ مادۀ لطیف است. موجودات مثالی(یا برزخی) به علت شدت لطافت، در شرایط معمول ادراکی، به ادراک حسی در نمیآیند، هر چند که با تغییر این شرایط در ادراکات انسان، نظیر آنچه در مورد کشف و شهود اولیای الهی و عارفان وجود دارد، امکان ادراک حسی آنها وجود دارد. به تصریح کتاب و سنت، عالم برزخ و موجوداتِ مثالی آن، مانند بدنِ مثالی برزخی، نعمتها و عذابهای آن، ماده و زمان و مکانِ ویژۀ خود را دارند و دارای انواع حرکات و تغییرات و دگرگونیها هستند.[٢]
[١]. همان، ص ٢٧٠.
[٢]. فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملاصدرا، ص ٣١٤، مدخل «عالم اجسام مجرده».