علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٩ - پژوهشی در باره «خُذُوا بِمَا رَوَوْا وَ ذَرُوا مَا رَأَوْا»
اما خوشبختانه احادیث اثناعشر در تعداد قابل توجهی از معدود تألیفات حدیثی سه قرن نخست وجود دارد.[١] دو کتاب بصائر الدرجات و المحاسن کتابهایی است که اتان کلبرگ برای اثبات قدیمی نبودن منابع احادیث اثناعشر به آنها استناد کرده، و ادعا نموده که احادیث اثناعشر در این دو کتاب وجود ندارد. در این نوشتار عدم صحت این ادعا به اثبات میرسد.
افزون بر آن با بررسی تعدادی از اسناد احادیث اثناعشر، برخی از منابع مفقود، اما قدیمی این احادیث بازیابی میگردد. در صفحات پیشین گفته شد که بسیاری از کتابهای حدیثی نگارش یافته در سه قرن اول در جوامع حدیثی قرن چهارم گنجانده شده و به مرور از میان رفتهاند، اما در اسناد روایاتی که به دست ما رسیده، قراینی وجود دارد. که میتوان با استفاده از آن تعدادی از این کتابها را شناسایی نمود. لازم است پیش از معرفی قراین؛ نکاتی را یادآور شویم.
یک: صاحبان کتب حدیثی در سه قرن اول؛ در بسیاری از اوقات نامی برای جزوات حدیثی خود نمیگذاردند و این کتابها بیشتر به نام موضوع یا مؤلف شناخته میشد. به همین دلیل، با روش منبعیابی فقط میتوان اصل کتاب را مستند به نام مؤلف ثابت نمود.
دو: روشن است که با استفاده از این روش نمیتوانیم تمام منابع احادیث اثناعشر را شناسایی نماییم. ما نیز در این نوشتار به دنبال معرفی تمام منابع نیستیم، بلکه در صددیم کتابهای دیگری به منابع احادیث مذکور در این دوره بیافزاییم. بنا بر این، ممکن است منابع دیگری هم وجود داشته باشد.
[١] . مانند: صحیفة النبی، کتاب علی و غیره .