علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٦ - پژوهشی در باره «خُذُوا بِمَا رَوَوْا وَ ذَرُوا مَا رَأَوْا»
در این دوره راویان، گفتار امامان را به صورت مکتوب در جزوات کوچکی نگهداری میکردند و روش سختگیرانهای را برای انتقال میراث حدیثی در پیش گرفتند؛ بدین صورت که در بیشتر موارد برای دریافت و اجازه نقل این دست نوشتهها ابتدا از آن نسخه برداری میشد و سپس تمام روایات در محضر استاد سماع و قرائت میگردید تا از صحّت و سقم کتاب اطمینان حاصل نمایند. سپس اجازه نقل روایت صادر میگردید[١].
محدّثان در سه قرن نخست، بیشتر به نگاشتن و نگهداری کتب حدیثی اهتمام میورزیدند و کمتر به دنبال تبویب و تنظیم نگارشهای حدیثی برآمدند. از ابتدای قرن چهارم و در پی این نیاز، جوامع حدیثی اولیه شکل گرفت و کتابهای حدیثی دورههای قبل در لا به لای این جوامع قرار داده شد و در بیشتر موارد اسناد این روایات، نشانگر طریق دستیابی مؤلفین آن به کتابهای پیشین است. البته گاه مؤلف در ابتدا یا در انتهای کتاب، به صراحت اعتراف میکند که در تألیف کتاب از چه منابعی استفاده کرده است[٢].
[١] . در منابع شیعی افزون بر عدد جاشینان پیامبر نام ایشان نیز به صورتی آمده، که کمترین تردید را در انطباق این احادیث بر امامان شیعه باقی نمیگذارد.
[٢] . «از امامیه تا اثنی عشریه». ص ٢٠١ ـ ٢٢٠ .