علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٦٣
روایت معایش العباد
شیخ انصاری روایت معایش العباد را در آغاز المکاسب، از تحف العقول نقل کرده است. همچنین وسائل الشیعة، صاحب جواهر و محقق نایینی[١]، در موارد متعددی به روایت تحف العقول استدلال کردهاند.
سید یزدی علو متن را شرط صحت این روایت دانسته و مینویسد:
تعابیریکه در این روایت وجود دارد، از غیر امام صادر نمیشود، لذا ما وثوق به صدور پیدا میکنیم.[٢]
یکی از مبانی فقه برای عمل به روایت، برخورداری آن از شرایط حجیت است. در عصر حاضر در بارۀ جبران ضعف سند تحف العقول، با عمل افراد، دو مبنای کلّی در بین فقها وجود دارد.
الف. آیت الله خویی فقط خبر صحیح السند را مشمول حجیت خبر واحد میداند؛ خواه فقها به آن عمل کرده باشند یا عمل نکرده باشند. ایشان عمل مشهور را جابر ضعف سند نمیدانند؛ همان طور که اعراض مشهور را مضر به اعتبار حدیث نمیداند. بر این اساس، این گونه روایات را مرسل و غیر قابل اعتماد دانسته و نوشته است:
شرایط حجیت خبر واحد در آن وجود ندارد؛ زیرا مناط حجیت خبر واحد، وثاقت راوی است. پس استناد به روایات آن در هیچ یک از احکام شرعی جایز نیست.[٣]
[١]. همان، اتابکی.
[٢]. شنیدن و سماع از استاد(شیخ)، بهترین اقسام حمل حدیث است؛ چه به خواندن شیخ از روی کتاب باشد و چه از حفظ و چه به املا (درایة الحدیث، ص ١٣٢ ـ ١٣٣).
[٣]. ر.ک : خمسون و مائة صحابی مختلق، عسکری؛ معرفة الحدیث.