علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٤٠

با استناد به مطالب پیش گفته می‌توان گفت:

١. همه پیشوایان دین سخنانی عمیق، بیاناتی نورانی و اثر گذار برای تبیین علمی معارف اسلامی و پند و اندرز بیان کرده‌اند.

٢. با تحلیل سخنان پیشوایان دین می‌توان به برخی از حقایق زمانه و جو حاکم و مهم‌ترین مفاهیم دینی رایج در عصر و زمانه آنان پی ببرد.

٣. با مقایسه برخی سخنان متفاوت پیشوایان دین در باره مفاهیم مشابه، می‌توان به تأثیر مقتضیات زمانه، موقعیت مخاطب، جو حاکم و ... پی برد.

گرچه اثبات وثاقت حرانی و اعتماد به روایات تحف العقول کار دشواری است، ولی با دلایلی که ارائه خواهد شد، این میراث ارزشمند دینی را می‌توان یکی از منابع مهم روایی در زمینه معارف، سنن و اخلاق، به شیوه ابتکاری تلقی کرد. نگارنده در جستجوی پاسخ سؤالات زیر است.

١. نظر علمای رجال در باره شخصیت حرانی چیست؟

٢. علمای حدیث در باره کتاب تحف العقول چه می گویند؟

٣. چه دلایلی برای تأیید اعتبار روایات تحف العقول وجود دارد؟

١. شخصیت حرانی