متن نهج البلاغة سرشار از صناعات بلاغی و ارجاعات مختلف و ... است. ایجاز در عین حفظ زیبایی کلام از هنرهای مشهود در آن است. لذا لازمه آن هم استفاده از ارجاعات زیاد، تفسیر اشاره‌ها و کنایه‌ها و هر آنچه که بتواند معنای کلام را منتقل کند، خواهد بود. اما در عین حال، باید کوتاهی و ایجاز بیانی و متن اصلی را هم از بین نبرد. لذا میرزا حبیب خویی بنا به گفته خود در مقدمه[١] کوشیده با استفاده از روش شرح درون متنی با به عبارتی مزجی این هدف را تأمین نماید. به همین خاطر متن جملات نهج البلاغة را با بیان کلمات مورد نیاز در میان کلمات امام ساده سازی کرده است. و در قدم بعدی به شرح و بسط پرداخته است. البته شاید بتوان گفت که خود این کار نوعی شرح مختصر نیز به شمار می‌رود. به طور کلی می‌توان گفت در این مورد، متنی که طولانی است، با عنوان «الفصل» بخش‌بندی شده و در عین حال، ذیل هر بخشی به ترتیب، به شرح لغت، اعراب، و در نهایت به شرح عبارت‌های بخش‌بندی شده می‌پردازد. البته شارح پس از شرح مختصر کلام امام، ذیل بخش «المعنی» در ادامه به بسط سخنان می‌پردازد. لذا پس از شرح مزجی (شرح سخنان امام به صورت جمله و ...)

[١]. همان، ج ٧، ص ١٩١ ـ ٢٠٢.