علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٨٨
و: ارائه برداشت کلی از کلام امام
شارح در ابتدای شرح کلام، از سخن امام طرحی کلی ارائه میدهد. به عبارتی، ابتدا موضوع و هدف کلی از سخن امام را تبیین میکند و سپس شرح سخنان را آغاز میکند؛ به عنوان نمونه میتوان به خطبه ١١٢ اشاره کرد که در ابتدای شرح آن در بخش «المعنی» میآورد:
اعلم أنّ هذه الخطبة مسوقة للتنفیر عن الدّنیا و الترغیب فی الآخرة، و نبّه علی جهات النفرة.[١]
یا در کلام ١٩٨ :
اعلم أنّ مدار هذا الکلام الشّریف علی فصول ثلاثة الفصل الاول فی الأمر بالصّلاة و الحثّ علیها و الفصل الثانی فی الترغیب فی الزّکاة و الالزام بها و الفصل الثالث فی التحضیض علی أداء الأمانة و التّحذیر من المعاصی.[٢]
گفتنی است این مؤلفه را میتوان در اغلب خطبهها و کمتر در نامهها ملاحظه کرد. اما در حکمتها این مؤلفه رعایت نشده و بلافاصله، پس از بیان حکمت به شرح عبارت پرداخته شده است.
توجه به نسخ (نسخه بدلهای متعدد نهج البلاغه) و بازیابی متون
از بهترین راههای دست یافتن به متن اصلی حدیث، برای دریافتن مقصود و درک سخن معصوم، یافتن نسخهها و نقلهای مختلف از یک روایت است. شارح در مقدمه شرح خود سخنی از در دست داشتن نسخههای نهج البلاغة در نزد خود نبرده، اما لا به لای شرح منهاج البراعة میتوان به نسخههای وی پی برد. وی در استفاده از نسخ بدین ترتیب است که چنانچه کلمه
[١]. همان، ج ٢٠، ص ٤٩.
[٢]. جملات داخل پرانتز شرح مزجی سخنان شریف رضی در ابتدای سخنان امام است. لذا شارح از شرح آن ها نیز کوتاهی نکرده است.