علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٩٠
دو. صحیح شمردن آنچه از بنی فضال به شکل صحیح روایت شده است
شیخ انصاری در کتاب المکاسب اقوال فقهی را در بارۀ احتکار نقل کرده و سپس مؤیدی را برای قول به حرمت ذکر کرده و نوشته است:
و یؤید التحریم: ما عن المجالس بسنده عن أبی مریم الأنصاری عن أبی جعفر علیه السلام: «قال: قال رسول اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله: أیما رجلٍ اشترى طعاماً فحبسه أربعین صباحاً یرید به الغلاء للمسلمین، ثمّ باعه و تصدّق بثمنه لم یکن کفّارةً لما صنع».
و فی السند بعض بنی فضّال، و الظاهر أنّ الروایة مأخوذة من کتبهم التی قال العسکری علیه السلام عند سؤاله عنها: «خذوا بما رووا و ذروا ما رأوا»، ففیه دلیل على اعتبار ما فی کتبهم، فیستغنى بذلک عن ملاحظة من قبلهم فی السند، و قد ذکرنا: أنّ هذا الحدیث أولى بالدلالة على عدم وجوب الفحص عمّا قبل هؤلاء من الإجماع الذی ادّعاه الکشّی على تصحیح ما یصحّ عن جماعة؛[١]
تحریم را آنچه از المجالس، به سندش از ابی مریم انصاری، از ابی جعفر نقل شده تأیید میکند که فرمود: «هر کس طعامی را بخرد و آن را چهل روز نگاه دارد تا مسلمانان را به گرانی دچار سازد، سپس کالای احتکار شده را بفروشد و بهای آن را صدقه دهد، کفارۀ آنچه کرده است، نخواهد بود».
در سند حدیث، برخی از بنیفضال وجود دارند. ظاهر این است که روایت از کتابهای ایشان نقل شده است که امام عسکری به هنگام پرسش در بارۀ آنها فرمود: «خذوا ما رووا و ذروا مارأوا». این روایت دلیلی است بر اعتبار روایات موجود در کتابهای ایشان. پس از این دلیل، ما از ملاحظه سند ماقبل بنیفضال بینیاز خواهیم شد. گفتیم که این حدیث در دلالت بر عدم وجوب جستجو در بارۀ مشایخ ایشان، نسبت به ادعای کشی در بارۀ اصحاب اجماع برتر است.
[١]. بحار الانوار، ج ٢، ص ٢٥٢ ـ ٢٥٦.