معاصر امامیه در آن زمان مانند کتاب بصائر الدرجات والمحاسن نیامده و نتیجه گرفته است که مطرح نبودن این اعتقاد در این آثار به این معناست که تا آن زمان این اعتقاد هنوز جزء اصول اعتقادی امامیه نبوده است[١].

احمد کاتب نیز با استناد به گفتار مسعودی[٢] اصل نظریه دوازده امام را کتاب سلیم بن قیس دانسته و این کتاب را کتابی می‌داند که در قرن چهارم پیدا شده و نزد دانشمندان شیعه اعتبار کافی ندارد[٣].

پیش از بررسی منابع احادیث اثناعشر و درستی یا نادرستی ادعای مطرح شده، لازم است با سیر شکل‌گیری منابع حدیثی آشنا شویم .

سیر شکل‌گیری منابع حدیثی

کتابت در گسترش دانش و ماندگاری فرهنگ نقش مهمی ایفا می‌کند. بی‌شک، مکتوب بودن دو پشتوانه فرهنگ ساز دین یعنی قرآن و احادیث پیامبر و اهل بیت او می‌تواند در جاودانه سازی فرهنگ اصیل اسلامی نقش ارزنده‌ای ایفا نماید. از این رو، پیامبر یاران خود را به کتابت حدیث وعلوم آن حضرت سفارش بسیار فرمودند[٤].

[١] . شرح مسند ابی حنيفه، ص ٢٨٠: ذكر إسناده عن أبی بردة أمتی أمة مرحومة (أبو حنیفة عن أبی بردة، عن أبیه قال: قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: إن أمتی أمة مرحومة) أی فی العقبی، (وإنما عذابها بأیدیها) أی بأیدی بعضهم لبعض (فی الدنیا) أی فیكون مكفراً لها فی الأخری، (زاد) أی الراوی (فی روایة) أی أخری (بالقتل)، و محله قبل قوله فی الدنیا أو بعده و الحدیث رواه أبو داود و البیهقی، و الحاكم، و الطبرانی، عن أبی موسی بلفظ: أمتی هذه أمة مرحومة لیس علیها عذاب فی الآخرة، إنما عذابها فی الدنیا الفتن و الزلازل و القتل و البلایا.

[٢] . مجمع الزوائد، ج١٠، ص٧٠.

[٣] . همان؛ نیز ر.ک: شرح مسند ابی حنيفه، ص٢٨٠ ـ ٢٨١.

[٤] . مقصود، بخش‌هایی از برخی نقل‌های این روایت مانند «فإذا كان یوم القیامة اعطی الله كل رجل من امتی رجلا من اهل الادیان فقال: هذا فداوک من النار» یا «انما عذابها فی الدنیا القتل والبلابل والزلازل» است.