توضيح المسائل: عبادات و معاملات - الحكيم، السيد محمد سعيد - الصفحة ٤٦٠ - مبحث سوّم برخى از احكام مشترك بين مزارعه و مساقات

ميتواند او را وادار به كار نمايد، اگر بر خلاف مقتضاى قرارداد تخلّف كند، مالك ميتواند قرارداد را فسخ نمايد.

(مسأله ٢٢٢٣) اگر كشاورز و باغبان كارى را كه بايد انجام بدهند، انجام ندهند، و يا در آن كوتاهى كنند، به طورى كه به زراعت يا ميوه صدمه برسد، آيا در مقابل كم كارى هاى خود اجرتالمثل را ضامن هستند يا نه؟ دو وجه است، پس بنابر احتياط واجب با يكديگر مصالحه كنند و رضايت يكديگر را جلب نمايند.

(مسأله ٢٢٢٤) در صورتى كه كوتاهى كردن كشاورز موجب تلف شدن قسمتى از بذر شود، ضامن ميباشد. و اگر موجب صدمه رسيدن به زمين يا درختان بشود نيز ضامن است.

(مسأله ٢٢٢٥) اگر كارگزار به جهت بيمارى، مرگ، زندان و امثال آن از ادامه كار ناتوان بشود، اگر مباشرت او در قرارداد شرط نشده باشد، بايد كسى را به جاى خود اجير كند تا كار را به پايان برساند، و در صورت مرگ از تركه او كسى را اجير ميگيرند. و اگر خود دارى كند حكم مسأله ٢٢٢٢ جارى ميشود.

(مسأله ٢٢٢٦) اگر كشاورز به جهت بيمارى قادر به ادامه كار نباشد و قدرت مالى بر اجير گرفتن نداشته باشد، قرارداد مزارعه يا مساقات باطل ميشود، و به نسبت كارى كه انجام داده اجرت ميگيرد.

(مسأله ٢٢٢٧) اگر كشاورز بميرد و تركهاى نداشته باشد كه با آن اجير بگيرند، مزارعه و مساقات باطل ميشود و به نسبت كارى كه انجام داده اجرت ميگيرد. پس اگر مثلًا حقش ثلث بوده و نصف كار را انجام داده بود، نصف ثلث به او ميرسد.