توضيح المسائل: عبادات و معاملات - الحكيم، السيد محمد سعيد - الصفحة ٣٩٥ - فصل نهم احكام ربا

(مسأله ١٩١٢) اگر دو نفر مقدارى گندم را در مقابل مقدار بيشترى از آن با يكديگر مصالحه ميكنند و ذمّه يكديگر را برى‌ء ميكنند، مانعى ندارد.

(مسأله ١٩١٣) دو نفر شريك در يك جنس مشاع، اگر آن را قسمت كنند و سهم خود را با آنچه به او رسيده مصالحه كنند، مانعى ندارد، زيرا در اينجا معاوضهاى در كار نيست، بلكه هدف تعيين حق هر يك از طرفين است. همچنين است اگر سهم كسى با ديگرى اشتباه شده، هر كدام يكى را برداشته، حق خود را با آن مصالحه كند.

(مسأله ١٩١٤) معامله ربوى به دو شرط حرام است:

١- كالا و بهاى آن هر دو از اجناسى باشند كه آنها را با وزن كردن و يا به وسيله پيمانه معامله ميكنند. ولى اگر هر دو يا يكى از آنها به وسيله شمارش معامله ميشود، مثل تخم مرغ و اسكناس؛ و يا به وسيله ديد زدن و يا با متر و وجب و امثال آنها اندازه گيرى ميشود، مانند پارچه؛ در اينجاها حكم ربا جارى نمى شود.

پس اگر ١٠ عدد تخم مرغ را با ١٢ عدد تخم مرغ، يا ٢٠ متر پارچه را با ٣٠ متر پارچه معامله كنند، مانعى ندارد.

(مسأله ١٩١٥) ولى اگر معامله مدّتدار باشد و كالا و بهاى آن از يك جنس باشند و در تمام اوصاف يكسان باشند، اگر مقدار مدتدار بيشتر باشد، بنابر احتياط واجب جايز نيست. مثل اينكه ١٠٠ عدد تخم مرغ نقد را بفروشد در مقابل ١١٠ عدد تخم مرغ به مدّت مثلًا يك ماه، صحيح نيست.

(مسأله ١٩١٦) اگر گندم و يا آرد گندم را با نان معامله كند، و مقدار آنها متفاوت باشد، مانعى ندارد، به شرط اينكه نان را عددى محاسبه كنند