کرامت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٣٥

شود . و گرنه , اين نظير پيمان تفاهم كه بين دو دولت منعقد مى گردد نيست . پيمان و يادداشت تفاهم , امرى قراردادى است . با يك سطر مى آيد و با سطر ديگرى مى رود . اما امت اسلامى پيمانشان الهى است .

مى فرمايد : زبان تابع قلب است و قلب تابع مقلب القلوب . ممكن نيست دو نفر موحد نباشند و بتوانند متحد باشند . سپس مى فرمايد( : و ليخزن الرجل لسانه ) هر كدام از شما مواظب زبانتان باشيد . هر حرفى را نگوئيد( . فان هذا اللسان جموح بصاحبه ) زبان همانند مركبى است كه سركشى دارد و راكب و صاحبش را به خطر مى اندازد . ( و الله ما ارى عبدا يتقى تقوى تنفعه حتى يخزن لسانه ) سوگند به خدا من نمى بينم انسانى از تقوائى برخوردار شود كه به حال او نافع باشد , مگر اينكه قبلا زبانش را حفظ كرده باشد , آنگاه مى فرمايد : ( و ان لسان المؤمن من وراء قلبه ) لسان مؤمن , وراء قلب اوست يعنى از قلب او دستور مى گيرد , و اگر قلوب متشتت باشد , لسان واحد نخواهد شد . اگر هم به ظاهر وحدتى باشد , وحدت كاذبه است و در درون وحدت كاذبه , تفرقه صادقه است . ممكن نيست كه هر دو طرف مقابل از بين برود و كاذب باشد . اگر وحدت دروغ بود , تفرقه صادق است . ( و ان قلب المنافق من وراء لسانه ) منافق , اول مى گويد بعد مى انديشد , چون قلب مال او نيست . اصولا قلب به او مى گويد : چنين بگو ! اين يك برهان عقلى است , نه اينكه حضرت خواسته بفرمايد منافق اول مى گويد بعد مى انديشد و مؤمن , اول مى انديشد بعد مى گويد , بلكه مى فرمايد : منافق هم اول