کرامت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٩١ - اتقى كيست

درس دهم :

يادآورى

بحث درباره كرامت انسان در قرآن كريم بود . اصول و مقدماتى را كه براى روشن شدن اين بحث لازم بود , ملاحظه فرموديد .

اصل اول عبارت از اين بود كه , منظور از اين كرامت , كرامت عند الله است نه عند الناس . و كرامت عند الله بر تقوا متوقف است و بدون تقوا حاصل نخواهد شد .

معناى اين اصل آنست كه كرامت , در وجود و عدم , حدوث و بقاء و شدت و ضعف , تابع تقواست . زيرا اگر شيئى ديگر متوقف بود , معناى توقف طبيعى و حقيقى آنست كه شى ء متوقف در همه اين مراحل ياد شده , بر آن متوقف عليه تكيه مى كند .

اصل دوم آن بود كه كرامت , يك كمال نفسانى است . نفس هرگز در مراحل عمل بدون علم كامل نخواهد شد , و علم تنها هم , تمام ابعاد كمالى نفس را تأمين نمى كند . چون كرامت مبتنى بر تقواست , و تقوا از كمالات نفسانى است و كمالات نفسانى به علم و عمل متكى است پس تقوا متوقف بر معرفت و عمل صالح است و اين توقف هم مانند توقف كرامت بر تقوا , در امور ياد شده است , يعنى در